جريان شناسى سطح(3) - قنبری، آیت - الصفحة ٣٠
تشكلهاى ديگرى نيز در قالب جريان اسلامى در عصر پهلوى مطرح بودند كه از مهمترين آنها مىتوان به فدائيان اسلام، جامعه مسلمانان مجاهد، حزب ملل اسلامى، هيئتهاى مؤتلفه اسلامى و روشنفكران مسلمان ياد كرد. «١» فدائيان اسلام را روحانى مبارز سيد مجتبى نواب صفوى به سال ١٣٢٤ ش. بنيان نهاد.
مهمترين مبانى فكرى اين گروه عبارت بودند از: برترى اسلام بر همه مكاتب (الْاسْلامُ يَعْلُو وَ لا يُعْلى عَلَيهِ «٢»)، پيوند دين و سياست و لزوم بر پايى حكومت اسلامى. «٣» مهمترين فعاليت فدائيان اسلام. اعدام انقلاب روشنفكران و سياستمداران منحرف بود. سرانجام پس از ترور نافرجام حسين علاء نخست وزير وقت در سال ١٣٣٤، نواب صفوى همراه جمعى از يارانش به اعدام محكوم شد و به شهادت رسيد. «٤» جامعه مسلمانان مجاهد در سال ١٣٢٧ تشكيل شد و از هواداران آيتاللَّه كاشانى بودند كه در جريان نهضت ملى شدن نفت به رهبرى آيت اللَّه كاشانى در فعاليتهاى سياسى ايفاى نقش كردند. «٥» حزب ملل اسلامى را در سال ١٣٤٠ ش. سيد محمدكاظم بجنوردى فرزند آيتاللَّه ميرزا حسن بجنوردى بنيان نهاد. اين حزب با اعضاى جوانش سرنگونى رژيم شاهنشاهى و برقرارى حكومت اسلامى را پى مىجست. شيوه مبارزه حزب، جنگ مسلحانه بود. اما قبل از هر اقدامى در سال ١٣٤٤ اعضاى آن دستگير و زندانى شدند. «٦» هيئتهاى مؤتلفه اسلامى در سال ١٣٤١ ش. بنابر توصيه امام خمينى (ره) شكل گرفت. «٧» هيئتهاى مؤتلفه تحت رهبرى يك شوراى روحانى با عضويت شهيدان بهشتى،