جريان شناسى سطح(3) - قنبری، آیت - الصفحة ٢٦

آيت‌اللَّه عبدالكريم حائرى يزدى- بنيانگذار حوزه علميه قم- و بعد آيت اللَّه بروجردى با احتياط، بردبارى و درايت اين توطئه را به رغم سختى‌هاى فراوان خنثى ساختند.
٢- ٣- ٤- ١: دوره محمدرضا پهلوى‌ شمار گروه‌هاى اسلامى در اين دوره نسبت به دوره‌هاى قبل افزايش مى‌يابد. در رأس همه تشكل‌هاى مربوط به اين جريان، حوزه علميه قم قرار دارد كه سرانجام دودمان پهلوى و نظام شاهنشاهى را پس از ٢٥٠٠ سال از صحنه روزگار محو نمود.
در دوره اول حكومت محمدرضا پهلوى (١٣٢٠- ١٣٤١ ش) حوزه علميه قم در مقابل اقدامات رژيم با استفاده از نامه، نصيحت و انتقاد، توصيه و پيغام به هشدار بسنده مى‌كرد. «١» در اين دوره پس از فوت آيت‌اللَّه حائرى، شاه با آيت‌اللَّه بروجردى و كاشانى رو به رو شد.
آيت‌اللَّه كاشانى در جريان ملى شدن صنعت نفت به شدت در مقابل دولت شاهنشاهى ايستاد و با تقويت نهضت، استعمار انگليس شكست خورد اما كودتاى ٢٨ مرداد ١٣٣٢ همه زحمات را از بين برد. با رحلت آيت‌اللَّه كاشانى و آيت‌اللَّه بروجردى در سال ١٣٤٠، امام خمينى (ره) به تدريج در كانون مبارزه عليه رژيم قرار گرفت. در چنين شرايطى در تشكيلات حوزه سه جريان عمده وجود داشت:
الف. روحانيت غير انقلابى؛ كه از دخالت در سياست پرهيز مى‌كردند و به تحصيل و تربيت طلاب و مسائل معنوى مى‌پرداختند.
ب. روحانيت مخالف ميانه‌رو؛ يعنى كسانى كه با اقدامات ضد اسلامى محمدرضا مخالف بودند، اما در پى براندازى نظام شاهنشاهى نبودند.
ج. روحانيت انقلابى؛ كه گروهى بود به رهبرى آيت‌اللَّه العظمى امام خمينى (ره)، متشكل از روحانيان مبارز، اعضاى اين گروه مخالف نظام سلطنت بودند و مى‌كوشيدند حكومتى اسلامى بر پا كنند.
سرانجام شخصيت عظيم و استثنايى امام خمينى (ره)، موفق شد با شكستن سكولاريزم حاكم بر جامعه، علماى ميانه رو و بسيارى از روحانيان غير انقلابى را جذب كند و همراه توده‌هاى مسلمان و اقشار مختلف جامعه در بهمن ١٣٥٧، نظام شاهنشاهى راسرنگون سازد.