قاعده لاضرر - حسينى طهرانى، سید محمد محسن - الصفحة ٤٦٢ - نقد و بررسِی جواب مرحوم نائِینِی در رفع منافات مذکور
علت در اِینجا علم غِیب رسول خدا است، نه لا ضرر و لا ضرار! علت مصالح دِیگر است، نه لا ضرر و لا ضرار! بهخاطر اِینکه اگر لا ضرر و لا ضرار علت بود، با دوتا سِیلِی مسئله حل مِیشد! وقتِی که علت نشد، پس مفاد لا ضرر و لا ضرار نتوانست هِیچچِیزِی را برساند و مبهم و مجمل ماند؛ پس اِین قلع نخله بهخاطر علم غِیب رسول خدا بوده است، نه بهخاطر لا ضرر و لا ضرار! پس لا ضرر و لا ضرار چه حکمِی را براِی ما اثبات مِیکند؟ بالأخره ما با اِین سمره در اِین ظرف چهکار کنِیم؟ در اِینجا اِین قاعده چه حکم تکلِیفِی و وضعِیاِی را براِی ما مِیآورد؟ و چه چِیزِی را وضع مِیکند؟ نمِیدانِیم! آِیا قلع نخله را اثبات مِیکند؟ نه، آن اختصاص به رسول خدا دارد! آِیا غِیر قلع نخله را اثبات مِیکند؟ نمِیدانِیم! پس اِین رواِیت از حجِّیت ساقط مِیشود.
در اِینجا ما چند رواِیت دارِیم که علِیت لا ضرر و لا ضرار را از آنها درمِیآورِیم؛ ِیکِی همِین رواِیت است، ِیکِی رواِیت نزح ماء بئر است،[١] ِیکِی رواِیت شفعه و ارضون است،[٢] و ما غِیر از اِینها دلِیل دِیگرِی ندارِیم. اولِین رواِیتِی که از آن مِیخواهِیم اِین قاعده را دربِیاورِیم کنار رفت، لذا باِید سراغ بقِیّۀ رواِیات بروِیم. حالا اگر ما آن دوتا رواِیت دِیگر را نداشتِیم و فقط ما بودِیم و اِین رواِیت سمره، آِیا لا ضرر و لا ضرار مِیتوانست براِی ما حکم در غِیر اِینصورت را اثبات بکند ِیا نه؟ نه، اگر واقعاً لا ضرر علت براِی اِین قلع نخله باشد، اِین از علِیت خودش ساقط مِیشود، چون ما دِیگر نمِیتوانِیم به اِین تمسّک بکنِیم؛ مگر اِینکه شما بگوِیِید که اِین لا ضرر و لا ضرار ثابت است و ما در جاهاِی دِیگر از آن استفاده مِیکنِیم، بعد اگر بر اِین مورد منطبق نشد، اشکالِی ندارد، اِینجا را بر مورد خاص حمل مِیکنِیم، اما حجِّیتش و ظهورش و اطّرادش بهجاِی خودش محفوظ است. اگر ما بودِیم و رواِیت سمره و رواِیات دِیگرِی نداشتِیم، اِین رواِیت نمِیتوانست براِی ما قاعدۀ کلِی را اثبات بکند.
[١]. الکافِی، ج ٥، ص ٢٩٣.
[٢]. همان، ص ٢٨٠.