از خود عنوان انجمن قلم حوزه مى توان دريافت كه انجمن چه سمت و سويى دارد. ولى براى اينكه قدرى روشن تر شود فهرست وار عرض مى كنم كه مهم ترين هدف ما ارتقاى سطح ادبى و قلمى حوزه است. البته مى دانم كه اين هدف خيلى كلى است؛ ولى جز اين هم هدفى نداريم. در اين برنامه كه به يك معنا نانوشته است، فعاليتهاى بسيارى را مى توان سامان داد كه به عقيده بنده از مهم ترين آنها دميدن روح ادبى در پيكره حوزه است. من چندين جا و بارها گفته ام كه از محيطها و فضاهايى كه با ادبيات بيگانه اند، نويسنده برنمى خيزد. نويسنده، يك موجود ادبى است. يعنى حتى اگر نويسنده آثار و مقالات علمى است، از آن جهت كه نويسنده است بايد اديب هم باشد و از آن جهت كه مؤلف است بايد محقق باشد.

پس شما بين نويسنده و مؤلف فرق مى گذاريد.

قطعاً فرق مى كنند. هر مؤلفى، نويسنده نيست، هر نويسنده اى هم لزوماً تأليف ندارد. حوزه از اين جهت، راه دشوار و طولانى و بسيار پر فراز و نشيبى را پيش رو دارد. ما مواد اوليه و لازم را براى پرورش نويسنده نداريم. براى اينكه بتوان تحقيقات دينى و تأملات نظرى خود را در قالبهاى به روز و مؤثر بريزيم، نياز به آشنايى عميق با زبان فارسى داريم. اين آشنايى، بسيار اندك است و گمان مى كنم براى رسيدن به وضع مطلوب، راه سختى پيش روى ما باشد.

اعضاى انجمن از چه گروههاى فرهنگى و علمى جامعه هستند؟

از همه طبقات، عضو داريم: حوزوى، دانشگاهى، فعال ادبى، دانشجو و .... از اين جهت محدوديتى نبود. هيئت مؤسس انجمن، كوشيد كسانى را براى عضويت در انجمن دعوت كند، كه به فعاليت ادبى و دينى شهرت يا اثر يا توانايى بالقوه اى دارند. اين اطمينان را دارم كه اگر انجمن به راه درست و معقولى پيش رود و توفيقى به دست آورد، يكى از بهترين مراكزى خواهد شد كه قدرت جذب نويسندگان و فرهيختگان را دارد. منتها در اين گونه فعاليتها حساسيتهايى وجود دارد كه قدرى كار را دشوار مى كند. ما مى كوشيم تا آنجا كه مى توانيم، اهداف اصلى انجمن را از نظر دور نكنيم؛ اگر چه ممكن است اين اهداف در كوتاه مدت، ظهور و بروز آشكارى نداشته باشد. به هر حال انجمن، مى تواند محل تجمع و محور كسانى باشد كه دغدغه هاى مشابه در زمينه هاى ادبيات دينى دارند.

يكى از راههاى گسترش و تقويت بنيه ادبى حوزه، تعامل با ديگر مراكز و كانونهايى است كه فعاليتهاى مشابه دارند. در اين جهت هم فعاليت با برنامه اى داريد؟

در جلسات هيئت مديره، راجع به اين موضوع بحث شده است. ما واقعاً معتقديم كه حوزه نياز به پنجره هايى دارد كه به هواى باز بگشايد و نوعى تهويه صورت بگيرد. انجمنهايى مانند انجمن قلم، مى توانند به مثابه اين پنجره هإ؛ عمل كنند. فعلًا قدم مهم و بزرگى درباره تعامل و همكارى- يا حداقل همدلى- با مجموعه هاى بيرون از حوزه برنداشته ايم، ولى عزم خود را براى اين كار جذب كرده ايم.

برنامه هايى را كه نزديك به بهره بردارى كرده ايد، چيست؟

فعلًا توانسته ايم كتابخانه اى را براى استفاده عموم تأسيس كنيم. هزينه كتاب، بالا است، ولى براى شروع مقدارى تهيه شده است. چون يكى از نيازهاى شديد و اصلى اهل قلم به كتاب و كتابخانه هاى تخصصى است. برنامه ديگرى كه در حال تكوين است، همايش سراسرى درباره آسيب شناسى ساختارى قلم دينى است. قصد داريم كه از آغاز سال تحصيلى جديد، برنامه تربيت نويسنده را هم در دستور كار خود قرار بدهيم.

به نظر شما انجمن قلم چه خدمت و اقدامى در حوزه موعودشناسى و تقويت فضاى مقدس موعودى مى تواند بكند؟

هر قدمى كه در جهان تشيع برداشته مى شود، نمى تواند بى ربط با موضوع مهدويت باشد؛ به ويژه اگر در فضاهاى علمى و معنوى مانند حوزه باشد. ما نه از آن جهت كه عضو انجمن قلم هستيم، بلكه از آن رو كه مسلمان و شيعه ايم، موظفيم به نهضت جهانى مهدوى- عجل اللَّه تعالى فرجه الشريف- بپيونديم و از بذل جان و مال دريغ نكنيم. منتها آن مقدار كه به انجمن قلم برمى گردد، توسعه فضاهاى سالم و عاطفى در اين حوزه است. در موضوع موعود، نمى توان به برهان و استدلال اكتفا كرد. همان طور كه شما هم مى دانيد، فلسفه وجودى آن حضرت و سوانح زندگى شريفشان، طورى نيست كه بتوان فقط از طريق براهين عقلى و نقلى عمل كرد. آنچه موضوع مهدويت را در جامعه دينى ما زنده و با نشاط نگه مى دارد، فقط تحقيقات علمى نيست. در چنين موضوعى، عشق اگر بيش از عقل كارايى نداشته باشد، نقش آن كمتر نيست. مثلًا در موضوع معاد، ما سخت محتاج برهان و نظر و دليليم؛ اما موضوعاتى هم هست كه غير از عقل و نظر، نياز به جذب و كشش هم دارد. انجمن قلم مى تواند اين بعد موضوع را تقويت كند. متأسفانه ادبيات موعودى، چندان فنى و استادانه نيست. نمى توان منكر عشق و علاقه شاعرانى شد كه مثلًا در رثاى امام حسين (ع) شعر مى گويند و در مجالسى خوانده مى شود؛ اما آيا ادبيات عاشورايى ما به اندازه ادبيات غنايى و عاشقانه ما قوى و ماندگار است؟ چرا ادبيات ما همان اندازه كه در توصيف معشوق قدرت و توانايى دارد، در حوزه هاى دينى و معنوى، نيرومند نيست؟ بسيارى از اين آثار ادبى و قلمى كه به موضوع حضرت موعود (ع) مى پردازند، دون شأن ايشان است و در حق آن بزرگوار جفا است.

براى رفع اين نواقص و نقايص چه راهكارهايى را در دستور كار خود داريد؟