بندگان اين است كه او را عبادت كنند وچيزى را براى‌او شريك قرار ندهند. سپس ساعتى راه رفتند، آنگاه فرمود: اى معاذ! آيا مى‌دانى كه حقّ بندگان، هنگامى كه آن موارد را انجام دهند چيست؟ گفتم: خدا ورسولش داناترند. (پيامبر) فرمود: خداوند آنان را عذاب نكند»[١].

خلاصه اين‌كه، قرآن سيره پيامبران وبندگان نيكوكار در ارتباط با توسّل را بيان داشته است همچنين نمونه هايى از توسّل مشروع را ذكر نموده است. ونيز روشن شد كه توسّل فقط اختصاص به دعا ندارد تا بين شخص پيامبر ودعاى آن حضرت فرق باشد بلكه توسّل شامل تمسّك به خود حضرت نيز مى‌شود.

٤- توسّل در گفتار پيامبر (ص)

رواياتى نقل شده كه دلالت بر جواز توسّل به پيامبر (ص) و بندگان خاصّ خدا دارد:

١- مرد نابينايى به حضور پيامبر (ص) آمد و عرض كرد:

«از خداوند بخواه تا به من عافيت ببخشد. پيامبر (ص) فرمود: اگر مايل هستى دعا براى تو را به تأخير بيندازم- وآن براى تو بهتر است- واگر مايل هستى دعا كنم. مرد نابينا گفت: دعا بفرماييد. پيامبر (ص) به‌

[١] - شرح نووى بر صحيح مسلم: ١/ ٢٣٢ و ٢٣١ و ٢٣٠.