دوره ها و پيشگامان بيدارى اسلامى معاصر - اراکی، محسن - الصفحة ٢٢ - پيشگفتار

نهضت علماى مسلمان" را پايه گذارى كرد. روشن است كه واژه" نهضت" در نام جمعيت ياد شده، دلالت ويژه‌اى دارد كه بعدها" مالك بن نبى" انديشمند برجسته الجزايرى آن را تكامل بخشيد. طبيعى است كه هدف‌هاى شناخته شده" عمر مختار" و" ابن باديس" آگاهى بخشى و ايجاد اراده نهضت از راه بيرون راندن استثمارگران ايتاليايى و فرانسوى از ليبى و الجزاير و نيز پايه‌گذارى مجدد نظام كشور بر اساس اسلام بود. اين‌ها به نوبه خود از نخستين ميوه‌هاى حركت و فراخوان‌هاى جمال‌الدين اسدآبادى به شمار مى‌رود و به طور آشكارى در انديشه‌هاى متفكر الجزايرى مالك بن نبى نيز تجلى يافته است.

در جنوب شبه جزيرة العرب شيخ عبدالله بن حميد السالمى و ديگر علماى عمان در جهت بازيابى خودآگاهى امت نسبت به تاريخ گذشته و حال خويش تلاش مى‌كردند. اين تلاش‌ها بعدها به كوشش‌هاى فزاينده‌اى براى احياى انديشه‌هاى اصلاح‌گرايانه و خيزشى كه فرهنگ عمانى از آن‌ها سرشار است، پيوست. بالاخره اين انديشه بازسازى حال بر اساس ميراث پويا و تاريخ تمدن اسلام، آرمان اجتهاد فقهى به مثابه بخشى از اجتهاد كلى در مسايل مختلف زندگى و نيز اعتقاد به مشاركت مردم در اداره مسايل و امور خود با استناد به اصل شورا را دنبال مى‌كرد.

اين بنياد مورد استناد (يعنى اجتهاد فقهى) رسماً در سطح كل‌