چهار كتاب اصلى علم رجال - خامنهاى، سيد على - الصفحة ٩ - تاريخچه و سير اجمالى اين علم تا دوره شيخ و نجاشى

است و كتاب ابو محمد عبد الله بن جبلة بن حيان بن ابجر الكنانى، (متوفا به سال ٢١٩)[١] كه شيخ طوسى در كتاب رجال او را از اصحاب امام كاظم شمرده و نجاشى كتب متعددى از جمله كتابى در رجال را بدو نسبت داده است.

برخى ديگر از كتب رجالى قرن سوم عبارتند از: رجال حسن بن على بن فضال (متوفا به سال ٢٢٤) كه گويا در عصر نجاشى، معروف و شايد در اختيار خود او بوده است‌[٢]؛ كتاب رجال حسن بن محبوب (متوفا به سال ٢٢٤) به نام معرفة رواة الاخبار[٣] و اين غير از كتاب ديگر اوست در مشيخه كه ابو جعفر اودى آن را به ترتيب نام رجال فصل‌بندى كرده است؛ ديگر كتاب رجال ابراهيم بن محمد بن سعيد ثقفى‌[٤] (متوفا به سال ٢٨٣)؛ و كتاب رجال حافظ ابو محمد عد الرحمن بن يوسف بن خراش المروزى البغدادى‌[٥] (متوفا به سال ٢٨٣).


[١] . فهرست نجاشى، چاپ سربى، تهران ١٦٠. اين تاريخ در قاموس الرجال به نقل از فهرست نجاشى ٢٢٩ ضبط شده كه با مراجعه به دو نسخه چاپى نجاشى و هم برخى كتب ديگر كه آن را از نجاشى نقل كرده‌اند مانند: الذريعه و تأسيس الشيعه، اطمينان به وقوع اشتباه براى صاحب قاموس يا مامقانى صاحب رجال( كه قاموس تقريبا حاشيه‌اى بر آن است) حاصل مى‌شود.