چهار كتاب اصلى علم رجال - خامنهاى، سيد على - الصفحة ٥١ - وضع و ترتيب كتاب

امامى از قبيل فطحيه و واقفيه در بعضى از موارد از تذكر مذهب آنان خوددارى كرده است. تنها در صورتى كه صاحب ترجمه از عامه باشد از مذهب او ياد كرده است. بنابراين هرگاه درباره مذهب كسى سكوت نموده و آن را قيد نكرده باشد، بايد مطمئن بود كه عامى نيست هرچند شيعى امامى بودن او نيز ثابت نمى‌شود، يعنى امكان آن وجود دارد كه وابسته به ساير شعبه‌هاى شيعه، مانند فطحى و واقفى و غيره باشد. خلاصه آنكه در فهرست شيخ، از مذهب شيعه امامى‌[١] و غير امامى گاه ياد شده و گاه نشده، ولى مذهب عامى، غيرشيعى، هميشه مورد تذكر قرار گرفته است. همچنين غالبا از قدح و تضعيف امامى ضعيف، خوددارى شده، زيرا چنانكه گفتيم موضوع و مبناى كتاب تدوين نام كسانى است كه براى شيعه اصل يا تصنيفى نوشته‌اند، اعم از شيعى و غيرشيعى، ممدوح يا مذموم، كه تعيين اين صفتها برعهده اين كتاب نيست.

وضع و ترتيب كتاب‌

كتاب برحسب حروف تهجى ترتيب يافته و در هر حرفى براى هريك از اسمهاى مصدر به آن حرف، باب جداگانه‌اى باز شده است، مثلا در حرف الف براى ابراهيم يك باب و براى‌


[١] . قاموس الرجال، ج ١، ص ١٨، در اين صورت، سخن علامه طباطبايى و سيد داماد( به نقل مامقانى در رجال، ج ١، ص ٢٠٥) كه مبناى شيخ بر تصريح به مذهب غيرامامى است مانند فطحيه و واقفيه بى‌وجه خواهد بود.