چهار كتاب اصلى علم رجال - خامنهاى، سيد على - الصفحة ٣٠ - انتساب كتاب به شيخ طوسى

جز همين برگزيده شيخ طوسى نيست و به گمان قوى پس از روزگار شيخ نسخه اصل كتاب كشى در اختيار هيچ‌يك از علماى فن قرار نداشته و به كلى از بين رفته است. تنها كسى كه گمان مى‌رود نسخه اصل را دارا بوده شهيد اول است، چرا كه وى در حاشيه‌اش بر كتاب خلاصه علامه، پس از آنكه از اختيار الرجال مطلبى نقل كرده، همان مطلب را از كتاب كشى به صورت ديگرى نقل نمود،[١] و اين نشانه آن است كه وى علاوه بر اختيار الرجال، اصل كتاب كشى را نيز داشته و آن دو را با يكديگر مقايسه و تطبيق مى‌كرده است. ولى محقق شوشترى معاصر، مؤلف قاموس الرجال- كه در اين فن رتبتى بلند را حايز است- معتقد است كه شهيد در شناسايى كتابى كه در دست داشته دچار اشتباه شده و نسخه‌اى از اختيار الرجال را اصل كتاب كشى پنداشته است، زيرا نسخه‌هاى اختيار الرجال در مواردى با يكديگر مختلف است. بهترين شاهد سهو شهيد آنكه، همان جمله‌اى را كه شهيد به كتاب كشى نسبت داده، مولى عنايت الله قهپايى‌[٢]، ترتيب‌دهنده اختيار الرجال، عينا همان را


[١] . بدين‌گونه كه نخست اين عبارت را از علامه نقل مى‌كند:« روى الكشى عن جعفر ابن احمد بن ايوب عن صفوان ...» كه درباره خالد البجلى است و سپس مى‌گويد:« اين حديث علاوه بر عدم دلالتش بر توثيق و مدح، سندش مجهول و مضطرب است زيرا شيخ در كتاب اختيار سند را به اين صورت آورده ولى در كتاب كشى سند چنين است: عن جعفر بن احمد، عن جعفر بن بشير» الخ- قاموس الرجال، ج ١، ص ٣٦.