الگوى حكومت اسلامى - فياض، شيخ محمد اسحاق - الصفحة ٩٤ - نظام برنامه ريزى(حسابرسى) در حكومت اسلامى

مستقر و غير متحرك باشد، بلكه نظام مذكور يك نظام متحرك است كه با دگرگون شدن زمان، دگرگون مى‌شود و با متكامل شدن حكومت در هر عصر و زمانى متكامل مى‌گردد.

نظام نظارت و بازرسى كه در زمان پيامبر گرامى اسلام (ص) متداول بود بر حكومت زمان حاضر قابل تطبيق نيست؛ زيرا حكومت آن زمان، با تمام دستگاه‌ها و نهادهايى كه داشت يك حكومت بسيط و ساده بود. در حاليكه حكومت زمان ما در تمام ابعاد خود تكامل يافته- پيچيده‌شده- و توسعه پيدا كرده است؛ هم در دستگاه ها و نهادهاى اقتصادى، آموزشى، اجتماعى، ادارى، امنيتى، مخابراتى، ارتش، پليس و هم در ساير نهادها و دستگاه هاى موجود.

نظام نظارت و بازرسى فقط مختص به فعاليت اقتصادى نيست، بلكه تمام فعاليت‌هاى دولت را با تمام تشكيلات و اعضاى آن شامل مى‌شود؛ زيرا حاكم اسلامى در حكومت دينى مأموريت دارد تا نظام نظارت و بازرسى را به شكل كارشناسى شده و دقيق بر تمام اعضاى حكومت و جزئيات آن و قوانين كلى و جزئى آن پياده نمايد؛ زيرا هدف اصلى در وراى حكومت دينى عبارت است از تحقق اهداف متعالى اسلامى كه همان عدالت اجتماعى، حفظ مساوات و اعتدال بين طبقات جامعه و برپايى امنيت و ثبات مى‌باشد، و تحقق اين هدف زمانى ممكن است كه نظام نظارت و بازرسى در تمامى شريان‌هاى حكومت به صورت دقيق و موضوعى پياده شود.