تصويب قانون اساسى در لويه جرگه - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٥ - ح - يك بحث علمى

هر دو حذف شد و من باز احساس آرامش كردم كه اگر كلمه احكام، صريحا ذكر نشده در اطلاق كلمه (دين) كه عبارت از عقايد و اخلاق و احكام است شامل ميشود.

ولى بعد اين اطلاق، توسط يك شخصيت ديگر كه قناعت كميسون را فراهم آورده بود و در كميسونهاى ده‌گانه راى آورده بود تبديل به صراحت شد. كه صورت آنرا در نسخه اخير مطبوعه ١٤/ ١٠/ ١٣٨٢ كه مورد تصويب قرار گرفت و ما آنرا در اول اين فصل (ششم) نقل كرديم مطالعه مينماييد.

ح- يك بحث علمى‌

در علم اصول فقه، ثابت است كه هيچ‌گاه بين و عام و خاص و مطلق و مقيد تعارض و تناقض وجود ندارد، خاص با عام را اگر مخالف هم باشد تخصيص ميدهند و همچنين مقيد، مطلق را تقييد ميكند و در يك و نيم قرن اخير در اصول فقه شيعه كه خيلى وسيع و پيچيده شده است‌[١] دو عنوان ديگر هم مصطلح شده است كه دليل حاكم و دليل وارد است، حاكم بر محكوم بدون تعارضى مقدم مى‌شود و وارد بر مورود مقدم مى گردد. بلى در ورود و حكومت همانند تخصص نه تعارضى است و نه تخصيصى و نه تقيدى. و نيز نبايد غافل شد كه باب تعارض دو دليل، غير از باب تزاحم دو دليل است تعارض يك معنى دارد و تزاحم معنى ديگر و مرجحات اين دو باب كاملا با هم تباين دارد كه در

[١] علت آن انفتاح باب اجتهاد از اول تا امروز در فقه شيعه است.