دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٦٧ - ٤/ ٣ صاحب بن عباد

٤/ ٣ صاحب بن عبّاد[١]

به محمّد و وصىّ او و دو پسر پاكش‌

و سرور عبادت‌پيشگان‌

و به محمّد و به جعفر بن محمّد

و هم نام برانگيخته در كرانه وادى‌

و على كه در طوس است سپس محمّد

و على مسموم شده و سپس هادى‌

و حسن، و دنباله‌رو پس از اويم‌

امامت قائم را كه آماده ظهور است.[٢] سروده‌اى ديگر از او:

به محمّد و وصى او و دو پسرش‌

و به عابد و باقر و صادق و كاظم‌

سپس رضا و محمّد و پسرش‌

و عسكرى متّقى، و قائم‌

[١]. ابوالقاسم اسماعيل بن ابوالحسن عَبّاد بن عباس طالقانى، در ٣٢٦ ق، زاده شد. شخصيت صاحب، چنان است كه شخص سخندان هم ناتوان از پى بردن به همه ابعاد آن است. بررسى شخصيت او، به چند جهت نياز دارد: از يك طرف درباره علمش و از سوى ديگر، در باره ادبياتش و نيز از جهت سياستمدارى‌اش و نيز از بزرگى‌هاى اخلاقى‌اى كه دارد( از جود سرشار، شايستگى فراوان و فضايل غيرقابل شمارشش). شيخ حُرّ عاملى، از او چنين تجليل كرده است:« محقّق، متكلّم، عظيم الشأن و جليل القدر». ثَعالبى هم او را از جمله« پيشوايان لغت» معرفى كرده كه در كتاب فقه اللغةى خويش، بر آنان اعتماد كرده است. سيدعلى خان، در الدرجات الرفيعة گفته است:« صاحب، قصيده‌اى در باره اهل بيت عليهم السلام در هفتاد بيت، سرود كه الف ندارد و مردم از آن به شگفت آمدند و راويان، آن را براى همديگر نقل كردند و چونان حركت خورشيد، در هر شهرى دهان به دهان مى‌گشت. نيز وى‌قصايدى سروده كه هر كدام از آنها فاقد يكى از حروف الفباست مگر حرف واو[ كه به سرودن آن نرسيد]». صاحب در سال ٣٨٥ ق در رى درگذشت.

[٢]. المناقب، ابن شهر آشوب: ج ١ ص ٣٢٥.