دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٢٩٣ - ٢ - ٣ تدوين پايان نامههاى دانشگاهى
١١. بازخوانى تاريخ تشيّع اماميه: غيبت و مهدويت، عبدالعزيز عبدالحسين ساشادينا، ترجمه و نقد: محمودرضا افتخارزاده، تهران: روزگار، ١٣٩٠ ش، ويرايش دوم.
تنها چاپ نسخه انگليسى اين كتاب، در سال ١٩٨٠ م، توسط انتشارات دانشگاه ايالتى نيويورك انجام شده است. مؤلف، با آن كه به مهدى شخصى اماميه (امام محمّد بن الحسن العسكرى عليه السلام) اعتقاد دارد، به نقد تاريخى روايات مرتبط با اوصاف مهدى و علائم خروج و ظهورش مىپردازد و به اين جمعبندى مىرسد كه مهدىِ اماميه، «خاص» است و با موعودهاى اديان ديگر و ديگر فرقهها (كيسانيه، زيديه، اسماعيليه و بنى عباس) يكى نيست و بسيارى از روايات مربوط به توصيف شخص و شخصيت و دولت او، ريشه در اسرائيليات يا تمايلات فرقهها براى زمينهسازى مهدى خودشان دارد.
مؤلف، در كتاب ديگرش كه در ١٩٩٦ م، در آكسفورد منتشر كرده است (ترجمه كتاب دادگستر جهان ابراهيم امينى)، در مقدّمهاى تفصيلى، به تبيين بهترى از نتايج تحقيق پيشين نيز دست زده است و مىگويد: مهدويت شيعى، ريشه در هيچ دين يا فرهنگ ديگرى ندارد. به علاوه، دو مبحث «عدالت» و «امامت» قرآن، بدون باورِ «دادگستر نهايى جهان»، ناتمام خواهد بود.
٢- ٣. تدوين پايان نامههاى دانشگاهى
در سالهاى اخير در مراكز دانشگاهىِ مرتبط با حوزههاى دين در ايران، يكى از موضوعاتى كه دغدغه خاطر دانشجويان قرار گرفته، مسئله مهدويت بوده است[١] و
[١]. گفتنى است اندكى پيش از انقلاب اسلامى ايران در ١٣٥٧ ش( ١٩٧٩ م)، گرايش به مباحثِ: آينده جهان، پايان تاريخ، آخرين انسان، ابَر انسان، انسان كامل و مُنجى موعود، تحت تأثير هزارهگرايان يهودى و مسيحى و مسيحيان صهيونيست( اوانجليستها) و محافظهكاران جديد( نئوكانها) و عُرفاى يهودى طريقت قبّالا) و ... در اروپا، امريكا و كانادا شدّت گرفته بود و نگارش مقالات و كتابها و پايان نامههاى فراوان و ساخت مستندهاى راديويى و تلويزيونى بسيارى را در جهان غرب به همراه داشت، تا جايى كه در طول يك دهه، به يك موج پژوهشى تبديل گرديد و پيروان آيينهاى شرقى( هندو، بودا و ...) نيز به آن پيوستند( در باره اين فضاى علمى- رسانهاى، ر. ك: بازخوانى تشيّع اماميه: غيبت و مهدويت: ص ١٩- ٢٠).