اصول فلسفه و روش رئالیسم ط-صدرا
(١)
مقدمه
٩ ص
(٢)
مقاله هفتم واقعیت و هستی اشیاء
١٣ ص
(٣)
مقدمه
١٥ ص
(٤)
تمایز علوم
١٩ ص
(٥)
موضوع چیست؟
٢١ ص
(٦)
نقطه
٢٣ ص
(٧)
های اتکاء مسائل علوم یا مبادی تصوریه و تصدیقیه
٢٣ ص
(٨)
مبادی فلسفی
٢٥ ص
(٩)
اسلوب و روش تفکر در فلسفه
٢٩ ص
(١٠)
واقعیت و هستی اشیاء
٣١ ص
(١١)
اصالت وجود و واقعیت
٤٤ ص
(١٢)
نکاتی چند یا نتایجی چند
٤٩ ص
(١٣)
وحدت وجود
٥٩ ص
(١٤)
تباین و کثرت وجودات
٦١ ص
(١٥)
وحدت در عین کثرت و کثرت در عین وحدت
٦٣ ص
(١٦)
توضیح
٧٥ ص
(١٧)
مقاله هشتم ضرورت و امکان
٨٠ ص
(١٨)
ضرورت و امکان
٨١ ص
(١٩)
مقدمه
٨٣ ص
(٢٠)
معنای ضرورت و امکان
٨٥ ص
(٢١)
اصول فلسفه وروش رئالیسم (3)
٨٧ ص
(٢٢)
ضرورت و امکان معقول است نه محسوس
٨٧ ص
(٢٣)
این بحث، علمی است یا فلسفی؟
٨٨ ص
(٢٤)
منشأ ضرورت و امکان
٩٠ ص
(٢٥)
قانون علّیت و معلولیت
٩٢ ص
(٢٦)
علت، ضرورت دهنده به معلول است
٩٣ ص
(٢٧)
جبر علّی و معلولی
٩٣ ص
(٢٨)
آیا نیازمندی معلول به علت تنها در حدوث است یا هم در حدوث است و هم در بقا؟
٩٥ ص
(٢٩)
ضرورت بالذات و بالغیر
٩٦ ص
(٣٠)
ضرورت ذاتی فلسفی و ضرورت ذاتی منطقی
٩٨ ص
(٣١)
توجیه نظام موجودات
١٠٣ ص
(٣٢)
اصالت وجود
١٠٦ ص
(٣٣)
و ضرورت و امکان
١٠٦ ص
(٣٤)
آیا موجود معدوم می شود؟
١١١ ص
(٣٥)
مقدمات افعال اختیاری
١٧١ ص
(٣٦)
آیا این مقدمات اختیاری است یا غیر اختیاری؟
١٧٣ ص
(٣٧)
جبر و تفویض از جنبه کلامی
١٧٧ ص
(٣٨)
جبر و اختیار
١٧٩ ص
(٣٩)
و وجدان
١٧٩ ص
(٤٠)
جبر و اختیار
١٨١ ص
(٤١)
و اخلاق
١٨١ ص
(٤٢)
امر بین امرین
١٨٣ ص
(٤٣)
از نظر فلسفی و کلامی و اخلاقی
١٨٣ ص
(٤٤)
بحثی با مادیین
١٨٤ ص
(٤٥)
مقاله نهم علّت و معلول
١٩١ ص
(٤٦)
راه دیگر
١٩٩ ص
(٤٧)
قانون علیت
٢٠٣ ص
(٤٨)
احتیاج به علت
٢٠٤ ص
(٤٩)
1 نظریه حسی
٢٠٥ ص
(٥٠)
2 نظریه حدوثی
٢٠٨ ص
(٥١)
3 نظریه ماهوی
٢٠٩ ص
(٥٢)
4 نظریه فقر وجودی
٢١٤ ص
(٥٣)
اصل سنخیت
٢٢١ ص
(٥٤)
دلیل حسی و استقرائی
٢٢٣ ص
(٥٥)
دلیل عقلی و قیاسی
٢٢٤ ص
(٥٦)
علتهای چهار گانه
٢٢٦ ص
(٥٧)
علت فاعلی
٢٣١ ص
(٥٨)
علت مادی
٢٤٧ ص
(٥٩)
علت صوری
٢٤٩ ص
(٦٠)
علت غائی
٢٥٠ ص
(٦١)
غایت و شعور و ادراک
٢٥٥ ص
(٦٢)
غایت و فعل
٢٥٨ ص
(٦٣)
اتفاق
٢٦٠ ص
(٦٤)
علت غائی و علت فاعلی
٢٦٠ ص
(٦٥)
اصل تنظیم کننده
٢٦٢ ص
(٦٦)
بخت خوب و بد
٢٦٧ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
اصول فلسفه و روش رئالیسم ط-صدرا - علامه طباطبایی با مقدمه و پاورقی استاد مطهری - الصفحة ٤١ - واقعیت و هستی اشیاء
٣. نظر به اینکه ما در خارج همه چیز را عین هم نمیپنداریم و تردید هم نداریم یعنی انسان غیر درخت و درخت غیر انسان است (به هر معنی از غیریت بوده باشد،
«مغایرت وجود با ماهیت» خوانده میشود طرح میکند. این مسأله چنانکه واضح است صرفاً جنبه ذهنی دارد و روی همین جهت برای یافتن پاسخ سؤال بالا همان مراجعه به ذهن و بررسی مختصر تصورات ذهنی بدون احتیاج پیمودن پیچ و خم استدلال کافی است. انسان با مراجعه به ذهن خود مییابد که همان طوری که خود تصوراتی که ما از اشیاء داریم مغایر با یکدیگرند، مثلًا تصور ذهنی انسان غیر از تصور ذهنی سنگ و غیره است، مییابد که تصور ذهنی سنگ و درخت و غیره غیر از تصور ذهنی «هستی» نیز هست یعنی همان طوری که سنگ و درخت و غیره هر یک در ذهن صورتی دارد مغایر با صورتی که خورشید در ذهن دارد، هستی نیز صورتی در ذهن دارد مغایر با صورت ذهنی خورشید و صورت ذهنی درخت و غیره و البته همان طوری که در متن اشاره شده میتوان برهان نیز بر مطلب اقامه کرد به این ترتیب که اگر تصور ذهنی هستی عین تصور ذهنی انسان (مثلًا) بوده باشد لازم است که لفظ «هستی» یا «وجود» یا «واقعیت» مرادف با لفظ انسان بوده باشد مثل لفظ بشر که مرادف لفظ انسان است و در این صورت باید معنای جمله «انسان موجود است» مساوی باشد با جمله «انسان انسان است» همانطوری که جمله «انسان بشر است» مساوی است با جمله «انسان انسان است» و اگر این دو جمله مساوی و مرادف یکدیگر بوده باشند باید غنی از استدلال و غیر محتاج به اثبات بوده باشد زیرا «انسان انسان است» برای ذهن غنی از استدلال است و حال آنکه اثبات وجود انسان برای ذهن محتاج به استدلال است، و البته مفهوم انسان به عنوان مثال آورده شد و میتوان چیزهای دیگر را به جای انسان ذکر کرد.
و ایضا چنانکه در پرسش دوم خواهیم دید مفهوم هستی مفهوم واحدی است و مفاهیم انسان و درخت و سنگ و سفیدی مفاهیم متعدده هستند و مفهوم واحد محال است که عین چند مفهوم متعدد بوده باشد.
پس نتیجه گرفته میشود که مفهوم وجود یا واقعیت یا هستی یک مفهومی است که در ذهن مغایر است با مفهوم هر یک از اموری که ما در نظر واقعبینی خود آنها را اموری واقعیتدار میبینیم و حکم میکنیم که فلان چیز هست، و این است معنای