اصول فلسفه و روش رئالیسم ط-صدرا
(١)
مقدمه
٩ ص
(٢)
مقاله هفتم واقعیت و هستی اشیاء
١٣ ص
(٣)
مقدمه
١٥ ص
(٤)
تمایز علوم
١٩ ص
(٥)
موضوع چیست؟
٢١ ص
(٦)
نقطه
٢٣ ص
(٧)
های اتکاء مسائل علوم یا مبادی تصوریه و تصدیقیه
٢٣ ص
(٨)
مبادی فلسفی
٢٥ ص
(٩)
اسلوب و روش تفکر در فلسفه
٢٩ ص
(١٠)
واقعیت و هستی اشیاء
٣١ ص
(١١)
اصالت وجود و واقعیت
٤٤ ص
(١٢)
نکاتی چند یا نتایجی چند
٤٩ ص
(١٣)
وحدت وجود
٥٩ ص
(١٤)
تباین و کثرت وجودات
٦١ ص
(١٥)
وحدت در عین کثرت و کثرت در عین وحدت
٦٣ ص
(١٦)
توضیح
٧٥ ص
(١٧)
مقاله هشتم ضرورت و امکان
٨٠ ص
(١٨)
ضرورت و امکان
٨١ ص
(١٩)
مقدمه
٨٣ ص
(٢٠)
معنای ضرورت و امکان
٨٥ ص
(٢١)
اصول فلسفه وروش رئالیسم (3)
٨٧ ص
(٢٢)
ضرورت و امکان معقول است نه محسوس
٨٧ ص
(٢٣)
این بحث، علمی است یا فلسفی؟
٨٨ ص
(٢٤)
منشأ ضرورت و امکان
٩٠ ص
(٢٥)
قانون علّیت و معلولیت
٩٢ ص
(٢٦)
علت، ضرورت دهنده به معلول است
٩٣ ص
(٢٧)
جبر علّی و معلولی
٩٣ ص
(٢٨)
آیا نیازمندی معلول به علت تنها در حدوث است یا هم در حدوث است و هم در بقا؟
٩٥ ص
(٢٩)
ضرورت بالذات و بالغیر
٩٦ ص
(٣٠)
ضرورت ذاتی فلسفی و ضرورت ذاتی منطقی
٩٨ ص
(٣١)
توجیه نظام موجودات
١٠٣ ص
(٣٢)
اصالت وجود
١٠٦ ص
(٣٣)
و ضرورت و امکان
١٠٦ ص
(٣٤)
آیا موجود معدوم می شود؟
١١١ ص
(٣٥)
مقدمات افعال اختیاری
١٧١ ص
(٣٦)
آیا این مقدمات اختیاری است یا غیر اختیاری؟
١٧٣ ص
(٣٧)
جبر و تفویض از جنبه کلامی
١٧٧ ص
(٣٨)
جبر و اختیار
١٧٩ ص
(٣٩)
و وجدان
١٧٩ ص
(٤٠)
جبر و اختیار
١٨١ ص
(٤١)
و اخلاق
١٨١ ص
(٤٢)
امر بین امرین
١٨٣ ص
(٤٣)
از نظر فلسفی و کلامی و اخلاقی
١٨٣ ص
(٤٤)
بحثی با مادیین
١٨٤ ص
(٤٥)
مقاله نهم علّت و معلول
١٩١ ص
(٤٦)
راه دیگر
١٩٩ ص
(٤٧)
قانون علیت
٢٠٣ ص
(٤٨)
احتیاج به علت
٢٠٤ ص
(٤٩)
1 نظریه حسی
٢٠٥ ص
(٥٠)
2 نظریه حدوثی
٢٠٨ ص
(٥١)
3 نظریه ماهوی
٢٠٩ ص
(٥٢)
4 نظریه فقر وجودی
٢١٤ ص
(٥٣)
اصل سنخیت
٢٢١ ص
(٥٤)
دلیل حسی و استقرائی
٢٢٣ ص
(٥٥)
دلیل عقلی و قیاسی
٢٢٤ ص
(٥٦)
علتهای چهار گانه
٢٢٦ ص
(٥٧)
علت فاعلی
٢٣١ ص
(٥٨)
علت مادی
٢٤٧ ص
(٥٩)
علت صوری
٢٤٩ ص
(٦٠)
علت غائی
٢٥٠ ص
(٦١)
غایت و شعور و ادراک
٢٥٥ ص
(٦٢)
غایت و فعل
٢٥٨ ص
(٦٣)
اتفاق
٢٦٠ ص
(٦٤)
علت غائی و علت فاعلی
٢٦٠ ص
(٦٥)
اصل تنظیم کننده
٢٦٢ ص
(٦٦)
بخت خوب و بد
٢٦٧ ص
 
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص

اصول فلسفه و روش رئالیسم ط-صدرا - علامه طباطبایی با مقدمه و پاورقی استاد مطهری - الصفحة ٤٠ - واقعیت و هستی اشیاء

١. ما واقعیت (هستی) را به یک معنی به همه چیز اثبات می‌کنیم.

(٢). مفهوم واقعیت (هستی) غیر از مفهوم هر یک از اشیاء واقعیت‌دار است.



انسان پس از اذعان و قبول اصل قطعی «واقعیتی هست» و پس از یافتن پاره‌ای مظاهر واقعیت از قبیل «من هستم»، «سفیدی هست»، «درخت هست»، «سنگ هست»، «خورشید هست» و ... به این نکته برمی‌خورد که ذهن خود تصورات زیادی از اشیاء زیادی دارد، مثلًا تصوری از سفیدی دارد و تصوری از خورشید و تصوری از درخت و تصوری از سنگ ... آنگاه می‌بیند این معانی که از آنها تصوراتی دارد هیچکدام به یکدیگر قابل تطبیق نیستند یعنی بالضروره می‌یابد که درخت عین سنگ و هر دو عین خورشید و هر سه عین انسان و هر چهار عین سفیدی یا قرمزی نیستند پس می‌فهمد که اجمالا عینیت مطلق بین این مفهومات حکمفرما نیست و یک نحو مغایرتی در کار است ولی در عین حال همه این امور متغایر در یک امر با یکدیگر شریکند یعنی ذهن درباره آنها از یک حیث به یک جور حکم می‌کند و آن جهت عبارت است از جنبه موجود بودن و واقعیت داشتن در خارج، یعنی ذهن درباره هر یک از آنها حکم می‌کند که در خارج موجود است و واقعیت دارد به این ترتیب: درخت واقعیت دارد، سنگ واقعیت دارد، انسان واقعیت دارد. پس هر کس که به ذهن خویش مراجعه کند می‌یابد که اولًا تصورات و مفاهیم زیادی از اشیاء پیش خود دارد مثل تصور سفیدی و تصور گرمی و تصور درخت و تصور سنگ (اما اینکه علت و منشأ پیدایش این مفاهیم و تصورات چیست، خارج از بحث فعلی ماست و در مقاله ٥ بیان شده است) و ثانیاً مفهوم «وجود» یا «واقعیت» با همه آنها در ذهن انتساب و ارتباط پیدا می‌کند یعنی ذهن حکم می‌کند که سفیدی واقعیت دارد، درخت واقعیت دارد، سنگ واقعیت دارد، ... در اینجا چند پرسش می‌آید:

اول: آیا مفهوم وجود یا واقعیت که ما در فارسی از آن با کلمه «هستی» تعبیر می‌کنیم عین همان مفاهیم متعدده‌ای است که ما از اشیاء داریم، مثلًا مفهوم هستی در ذهن ما عین مفهوم انسان و مفهوم سفیدی و مفهوم درخت و غیره است؟ و به عبارت دیگر تصور ذهنی ما از وجود و هستی عین تصور ذهنی ما از انسان و سفیدی و درخت و سایر اشیائی است که در ذهن وجود را به آنها نسبت می‌دهیم یا غیر آنهاست؟

این سؤال، مسأله اول از دو مسأله بالا را که به نام «زیادت وجود بر ماهیت» یا