اصول فلسفه و روش رئالیسم ط-صدرا - علامه طباطبایی با مقدمه و پاورقی استاد مطهری - الصفحة ٩١ - مقاله سوّم علم و ادراک

سخنی که در این مقاله خواهیم راند مربوط به علم (ادراک) بوده و به منظور کنجکاوی از هویت و سنخ واقعیت وی می‌باشد ١ و همانا گفتگو در عقاید سفسطه و ایده آلیسم (مقاله ٢) بود که طرح ابحاث علم (هویت علم، اندازه واقع نمایی علم، ارزش معلومات، خطای علم، پیدایش کثرت در علوم، اختلافات خانوادگی علم) را

[١]. در این مقاله این مطلب به ثبوت می‌رسد که روح و خواص روحی، مجرد از ماده هستند و عقیده مادیین دایر بر اینکه روح و ادراکات روحی از خواص معینه ماده است با توجه به دلایلی که اظهار می‌دارند ابطال می‌شود.

لازم است یاد آوری شود که علم و ادراکات که در این مقاله ماهیت و نحوه واقعیت وی مورد بحث قرار گرفته است که آیا از سنخ ماده است یا مجرد از ماده، اعم است از ادراک حسی و خیالی و عقلی، و برای آنکه خواننده محترم بهتر مقصود این مقاله را دریابد فرق این سه را بیان می‌کنیم.

قدما و همچنین متأخرین برای ادراکات انسان از خارج سه مرتبه قائل شده‌اند:

مرتبه حس و مرتبه خیال و مرتبه تعقل.