اصول فلسفه و روش رئالیسم ط-صدرا - علامه طباطبایی با مقدمه و پاورقی استاد مطهری - الصفحة ١٧٥ - نظریه هانری برگسون
* نمیدانیم که ادراکات عین حقیقت
است یا نیست زیرا تمام ادراکات بشر حتی بدیهیات اولیه و فلسفه و
علوم ریاضی بستگی دارد به طرز
ساختمان دستگاه ادراکی بشر و ساختمان
دستگاه ادراکی اشخاص متفاوت است.
شکاکان قدیم و نسبیون جدید و
طرفداران ماتریالیسم دیالکتیک
* محسوسات و معقولات اولیه و آنچه با
رعایت اصول منطقی کسب شود حقیقت است.
ارسطو و پیروانش در یونان قدیم و جمیع حکمای دوره اسلامی
* فطریات عقل و معقولاتی که با رعایت اصول منطقی کسب شود عین حقیقت است و اما محسوسات نمیدانیم حقیقت است یا نیست زیرا حواس وسیله ارتباط عملی با خارج است نه وسیله کشف حقیقت.
دکارت و لایب نیتس و عده دیگر از فلاسفه اروپا
* معلومات ریاضی که صرفاً مخلوق ذهن ماست حقیقت است و اما معلومات مربوط به جهان خارج نمیدانیم حقیقت است یا نیست.
کانت آلمانی و پیروانش.
* وجدانیات و آنچه با تعقل صحیح به دست آید حقیقت است اما محسوسات نمیدانیم حقیقت است یا نیست.
جان لاک انگلیسی.
* حس و عقل هر دو فقط دارای ارزش عملی و وسیله ارتباط عملی با خارجند، وسیله کشف حقیقت تنها شهود باطن است.
هانری برگسون.
این بود بیان مختصری از سیر عقاید و آراء درباره ارزش معلومات از دوره یونان باستان تا عصر حاضر.