اصول فلسفه و روش رئالیسم ط-صدرا - علامه طباطبایی با مقدمه و پاورقی استاد مطهری - الصفحة ٩٩ - مقاله سوّم علم و ادراک
خودمان را در جای خودش ادراک نموده و نائل میشویم.
پس این صورت ادراکی نه در ماده ما جایگزین است و نه در ماده خارج از ما.
خلاصه بیان:
چون صورت ادراکی ما خواص عمومی ماده (انقسام، عدم انطباق بزرگ به کوچک) را ندارد مادی نیست.
ندارد و مثل اینکه پیش خود گمان میکنند که کسانی که روح و امور روحی را مجرد میدانند از این مطالب آگاهی نداشته و اگر آگاهی پیدا کنند داعی برای عقیده به تجرد روح نخواهند داشت.
مثلًا دکتر ارانی در جزوه بشر از نظر مادی میگوید:
«موقع فکر کردن، تغییرات مادی در سطح دماغ بیشتر میشود، خون متوجه دماغ میگردد، مغز بیشتر غذا میگیرد و بیشتر مواد فسفری پس میدهد به طوری که در ادرار شخص فکر کننده مقدار این ماده بیشتر میشود. موقع خواب که مغز کار زیاد انجام نمیدهد کمتر غذا میگیرد. این خود دلیلی بر مادی بودن آثار فکری است.»
سایر استدلالهای مادیین نیز از همین قبیل است یعنی همه خارج از موضوع است، بلکه بعضی از آنان کار را بالاتر کشانیده و میگویند چون در ضمن تشریح بدن، روح را نیافتهاند پس روح وجود ندارد.
فلیسین شاله (felicien challaye( در قسمت متافیزیک از یکی از علمای علم «وظائف الاعضاء» موسوم به «بروسه» که عقاید مادی داشته نقل میکند که گفته است:
«من به وجود روح معتقد نخواهم شد مگر آنکه آن را در زیر چاقوی تشریح خود کشف کنم.»
حقیقت این است که از مطالعه کتب مادیین این مطلب به خوبی روشن میشود که آنان از عقاید فلاسفه الهی و روحی و از تصوری که این دانشمندان در باب خدا و روح یا سایر مسائل دارند اطلاع درستی ندارند و اطلاعاتشان منحصر است به آنچه