براى تحقيق بيشتر مى گوييم: موضوع احكام بر دو قسم است گاهى حكم دائر مدار موضوع است تا موضوع باقى است حكم نيز هست و با ارتفاع موضوع حكم نيز مرتفع مى شود مثل اينكه مى گويد «المسكر حرام»، حرمت مايع دائر مدار اسكار است وقتى تبديل به سركه شد حرمت برداشته مى شود.

و گاهى وجود آنى موضوع براى استمرار حكم كافى است مثل اينكه بگويند «لاتصل خلف المحدود» شخصى كه بر او حدّ زده اند پشت سر او نماز نخوان، اگر انسانى روزى حدّ بخورد براى ابد پشت سر آن نبايد نماز خواند در اين صورت حكم دائر مدار زمان اجراى حد نيست، بلكه حكمش تا زنده است ادامه دارد.

مثال ديگر«إقطع يد السارق» سارق يك لحظه دزدى مى كند اما وجوب قطع تا لحظه اى كه امكان قطعش هست باقى است.

در پايان يادآور مى شويم كه استصحاب در اين مورد خالى
از اشكال است ولى چون مشايخ تقليد از ميت را قبول نداشته اند اين قبيل اشكالها را متوجه آن كرده اند در حالى
كه در ديگر موارد از اين اشكالات چشم پوشى مى كنند به دلائلى
كه بيان گرديد.

***