رساله اجتهاد و تقليد - سبحانی، علیرضا - الصفحة ١٩

مجتهد در همه موارد تحصيل حكم شرعى نيست بلكه در مواردى هدف تحصيل وظيفه است، توضيح اين كه:

اصولا هدف مجتهد ازتلاش علمى يكى از دو كار است:

١. تحصيل علم به حكم شرعى; آنجا كه دليلى بر مسأله در كتاب و سنّت و يا عقل و اجماع باشد در اين صورت با تحمل زحمت مى تواند حكم خدا را استنباط كند.

٢. تحصيل وظيفه عملى; آنجا كه بر حكم خدا دليلى در ادلّه چهارگانه نباشد در اين صورت يك رشته قواعدى هست كه وظيفه مكلف را مشخص مى كند.

مثلا در شك در تكليف مى گويد اگر دليلى بر تكليف نيست وظيفه به ظاهر برائت است يا در جائى كه يقين به تكليف هست ولى متعلق مشخص نيست، ـ مثلا يقين دارد يا نماز ظهر واجب است يا نماز جمعه ـ در اين صورت وظيفه، احتياط; يعنى جمع بين آن دو است و هكذا.

٣. تعريف محقق خراسانى: او مى گويد:«الاجتهاد ملكةٌ يقتدر بها على استنباط الحكمِ الشرعي الفرعي من الاصل فعلا او قوة قريبة».[١]