حدیث، در متن کتاب یا حاشیه آن، مطالبی درج می‌کردند؛ باگذشت‌زمان، این عبارات، جزئی از متن یا سند تلقی شده، به متن اصلی منتقل می‌گردید و زمینه تصحیف را فراهم می‌ساخت؛ علامه شوشتری در مواردی تصحیف برخی اسناد و متون را معلول خلط حاشیه با متن می‌داند که به چند نمونه اشاره می‌شود:

نمونه نخست: ذیل نام «اسماعیل بن عبد الرحمان بن حقیبة» از رجال کشی، عبارت «و قیل: جفینة» [٣٣٣] گزارش شده است؛ محقق شوشتری معتقدند ظاهراً کلمه «جفینة» حاشیه‌ای است که با متن خلط شده است؛ زیرا در رجال شیخ فقط کلمه «حقیبة» آمده است[٣٣٤] و اگر در رجال کشّی عبارت «جفینة» ذکر شده بود، شیخ طوسی به این اختلاف اشاره می‌کرد؛[٣٣٥] به‌نظرمی‌رسد عنوان صحیح «اسماعیل بن عبد الرحمن حقیبة» است و نسخه‌بدل آن[٣٣٦] از سوی نسخه‌نویسان در متن جای گرفته است؛ در واقع «حقیبه» لقب اسماعیل است؛ زیرا در گزارش کلینی[٣٣٧] و منابع رجال[٣٣٨] از وی با نام «اسماعیل حقیبه» یاد شده است.

نمونه دوم: محقق شوشتری ذیل نام «بکر بن محمد بن جناح» پس از نقل نسخه‌های مختلف کشّی،[٣٣٩] یادآور می‌شود که آنچه به کشّی نسبت داده‌اند مربوط به نسخه قهپایی است و در اصل رجال کشّی نبوده و حاشیه‌ای بوده که

[٣٣٣]. ر.ک: اختیار معرفة الرجال، ص ٣٣٤، ش ٦٣٧.

[٣٣٤]. ر.ک: رجال الطوسی، ص ١٦٠، ش ١٨٠٢.

[٣٣٥]. ر.ک: قاموس الرجال، ج ٢، ص ٨٠، ش ٨٤٣.

[٣٣٦]. «قیل جفینه» یا «بن حقیبه».

[٣٣٧]. ر.ک: الکافی، ج ٦، ص ١٩٧، ح ١٥ «مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِي مَخْلَدٍ السَّرَّاجِ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ(ع) لِإِسْمَاعِيلَ حَقِيبَةَ وَ الْحَارِثِ النَّصْرِيِّ اطْلُبُوا لِي جَارِيَةً مِنْ هَذَا الَّذِي يُسَمُّونَهُ كَدْبَانُوجَةَ تَكُونُ مَعَ أُمِّ فَرْوَةَ فَدَلُّونَا عَلَى جَارِيَةٍ لِرَجُلٍ مِنَ السَّرَّاجِينَ قَدْ وَلَدَتْ لَهُ ابْناً وَ مَاتَ وَلَدُهَا فَأَخْبَرُوهُ بِخَبَرِهَا فَأَمَرَهُمْ فَاشْتَرَوْهَا وَ كَانَ اسْمُهَا رِسَالَةَ فَغَيَّرَ اسْمَهَا وَ سَمَّاهَا سَلْمَى وَ زَوَّجَهَا سَالِماً مَوْلَاهُ وَ هِيَ أُمُّ الْحُسَيْنِ بْنِ سَالِمٍ».

[٣٣٨]. ر.ک: رجال الطوسی، ص ١٦٠، ش ١٨٠٢ و ص ١٦١، ش ١٨١٣، اختیار معرفة الرجال، ج ٢، ص ٦٣٤، ش ٦٣٧، خلاصة الاقوال، ص ١٠، ص ٢٠، رجال البرقی، ص ٥٧، ش ١٨٦، مجمع الرجال، ج ١، ص ٢١٠.

[٣٣٩]. ر.ک: اختیار معرفة الرجال، ص ٤٦٧، ش ١١٨٩. در طبع موجود عبارت بدون تصحیف نقل شده است.