درس سوم: الف- رفتار و اخلاق فردى: ١- عبادت‌ بدون شك، بهترين و شيرين‌ترين لحظات زندگى امام كاظم عليه السلام لحظاتى بود كه با خداوند خلوت مى‌كرد و سر بر آستان او مى‌ساييد؛ در پيشگاهش به نماز مى‌ايستاد، يا به مناجات و دعا مشغول مى‌شد و يا با قرآن انس داشت. پيشواى هفتم عليه السلام بيشتر اوقات را به نماز و سجده‌هاى طولانى سپرى مى‌كرد. كمتر شبى در عمرش گذشت كه سر به بالين آسايش بگذارد و در رختخواب بخوابد. گاه سر شب به مسجد پيامبر صلى الله عليه و آله مى‌رفت و به سجده مى‌افتاد و تا اذان صبح در سجده عرضه مى‌داشت:
«عَظُمَ الذَّنْبُ مِنْ عِنْدى‌، فَلْيَحْسُنِ الْعَفْوُ مِنْ عِنْدِكَ، يا اهْلَ التَّقْوى‌ وَ الْمَغْفِرَ» «١» گناه من بس بزرگ است، پس مى‌بايد عفو نيز بزرگ و نيكو باشد. اى آنكه اهل تقوا و آمرزشى.
عبادت آن بزرگوار به حدّى فزون و چشمگير بودكه به «عبد صالح» و «زين المتهجّدين» ملقب گشت. اين شهر آشوب از يونانى نقل مى‌كند:
«موسى بن جعفر عليه السلام متجاوز از ده سال، هر روز پس از طلوع آفتاب تا هنگام ظهر در سجده بود. قرآن را با آهنگى زيبا تلاوت مى‌كرد و در هنگام تلاوت آن محزون مى‌شد؛ شنوندگان نيز از آهنگ تلاوت او به گريه مى‌افتادند. از خوف خدا اشك مى‌ريخت، جندان كه محاسن شريفش از اشك ديدگانش تر مى‌شد.» «٢» هنگامى كه به دستور هارون الرسيد به زندان همواره چنين دعا مى‌كرد:
«الَّلهُمَّ انَّكَ تَعْلَمُ انّى‌ كُنْتُ اسْأَلُكَ انْ تُفَرِّغَنى‌ لِعِبادَتِكَ الَّلهُمَّ وَ قَدْ فَعَلْتَ‌