رگشناسى - ابن سينا - الصفحة ٤٧

است كه شيخ برخى نظريات را از ارسطو نقل كرده كه آن نظريات در مصنّفات و آثار ارسطو ديده نشده است، و ازينجا پيدا ميشود كه وى بيان حقيقت را بر همه چيز ترجيح ميداده- و لهذا برخى افكار و نظريات خويش را به ارسطو نسبت داده تا هم از تعرض و حملات حسودان متظاهر و متعصّبان جاهل بر كنار بماند. و هم مردم بسبب شهرت ارسطو آن سخنان را بهتر بپذيرند.

و نيز بيهقى در تتمّة صوان الحكمه ذيل شرح حال شيخ گويد: كه در آغاز جوانى گاهى رسائل اخوان الصفا را مطالعه ميكرده نگارنده گمان داشت كه افكار اخوان الصفا در آثار و مصنّفات شيخ منعكس است، ازينرو رساله عشق وى را با رساله عشق اخوان الصفا بدقّت مقايسه كردم و بالنتيجه پيدا شد كه مناسبتى ميان اين دو رساله موجود نيست، و اين مطلب را در مقدّمه رساله عشق ابن سينا شرح داده‌ام.

و نيز شيخ در كتاب الشفاء در مبحث الهيات در مقاله هشتم گويد: كه اين فصل را از مقالة الالف الصغرى (كه نخستين مقاله از ما بعد الطبيعه ارسطو است) با تغييرى نقل كرده‌ام.

نگارنده اين فصل را با آن مقاله از ترجمه اسحاق بن حنين با تفسير يحيى بن عدى و با همين فصل از تفسير ما بعد الطبيعه ابن رشد مقابله و مقايسه كردم از مطالعه و مقايسه اين سه كتاب با هم و ملاحظه ايرادات ابن سينا بر كلام ارسطو و پاسخهاى وى از آن ايرادات معلوم ميشود كه تا چه درجه ابن سينا در مطالبى كه از ارسطو گرفته تصرّف كرده است‌ [١].

[١] - از نيمه صفحه ده تا اينجا را از حفظ بر مقدمه سابق افزودم.