رگشناسى - ابن سينا - الصفحة ١٣ - ابن سينا

است، برترى اين علم بدان جهت است كه يقينى است و تقليد را در آن- همچون ساير علوم- راه نيست و برترى معلوم آن از اين روى است كه معلوم آن حق تعالى و صفات فرشتگان مقرّب و بندگان مرسل و قضا و قدر و كتب و لوح و قلم اوست در حالى كه معلوم در ساير علوم اعراض و كميّات و كيفيّات و استحالات و مانند آن است‌ [١] و در جائى ديگر مى‌گويد كه اين علم آزاد است و نيازمند و متعلّق به غير خود نيست و ساير علوم به منزله بندگان و خادمان اين علم‌اند زيرا موضوعات علوم ديگر در اين علم به اثبات مى‌رسد و همه دانشمندان از آن جهت كه دانشمنداند خانواده و خادم علم الهى‌اند زيرا كه در اخذ مبادى علوم و كسب ارزاق معنوى خود بدو نيازمند هستند. [٢] حاج ملا هادى سبزوارى درباره آن مى‌گويد: «سيّما العلم الالهى الّذي له الرئاسة الكبرى على جميع العلوم و مثله كمثل القمر البازغ فى النّجوم» [٣] اهميت علم الالهى يا الهيّات و استوارى و اتقان اين قسمت از كتاب شفاى ابن سينا موجب شد كه اين كتاب مورد توجّه دانشمندان قرار گيرد و شروح و حواشى و تعليقات فراوانى بر آن نوشته شود كه از ميان مهمترين آنها مى‌توان از آثار زير نام برد:

١- ابن رشد كتابى به نام فى الفحص عن مسائل وقعت فى العلم الالهى فى كتاب الشّفاء لابن سينا نوشته است.

٢- علامه حلّى كتابى به نام كشف الخفاء فى شرح الشفاء تأليف كرده است.

٣- غياث الدين منصور دشتكى شيرازى كتابى بنام مغلقات الهيّات الشفاء به رشته تحرير درآورده است.

٤- سيّد احمد علوى عاملى، شاگرد و داماد مير داماد، كتابى تحت عنوان مفتاح الشفاء و العروة الوثقى فى شرح الهيات كتاب الشفاء نگاشته است.

٥- صدر الدين شيرازى چنانكه ياد شد تعليقاتى بر الهيّات شفا دارد كه همراه با

[١] تعليقه بر الهيّات شفا، ص ٤.

[٢] پيشين، ص ٥.

[٣] شرح غرر الفرائد يا شرح منظومه حكمت، ص ٣٦.