تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٠٨ - ٤- آيا همه صحابه افراد صالحى بودند؟

در اينجا به تناسب آيه فوق كه بعضى آن را دليل قاطعى بر ادعاى فوق گرفته‌اند بار ديگر اين موضوع مهم را كه سرچشمه دگرگونيهاى زيادى در مسائل اسلامى مى‌شود مورد تجزيه و تحليل قرار مى‌دهيم:

بسيارى از مفسران اهل سنت اين حديث را ذيل آيه فوق نقل كرده‌اند كه حميد بن زياد مى‌گويد: نزد محمد بن كعب قرظى رفتم و به او گفتم در باره اصحاب رسول خدا ص چه مى‌گويى؟ گفت: جميع اصحاب رسول اللَّه (ص) فى الجنة محسنهم و مسيئهم!:" همه ياران پيامبر ص در بهشتند، اعم از نيكوكار و بدكار و گنهكار! گفتم اين سخن را از كجا مى‌گويى؟ گفت: اين آيه را بخوان‌ وَ السَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهاجِرِينَ وَ الْأَنْصارِ ... تا آنجا كه مى‌فرمايد:

رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ‌ سپس گفت: اما در باره تابعين شرطى قائل شده و آن اين است كه آنها بايد تنها در كارهاى نيك از صحابه پيروى كنند (فقط در اين صورت اهل نجاتند، و اما صحابه چنين قيد و شرطى را ندارند) [١] ولى اين ادعا به دلائل زيادى مردود و غير قابل قبول است، زيرا:

اول- حكم مزبور در آيه فوق شامل تابعين هم مى‌شود، و منظور از تابعان همانگونه كه اشاره كرديم تمام كسانى هستند كه از روش مهاجران و انصار نخستين، و برنامه‌هاى آنها پيروى مى‌كنند، بنا بر اين بايد تمام امت بدون استثناء اهل نجات باشند! و اما اينكه در حديث محمد بن كعب از اين موضوع جواب داده شده كه خداوند در تابعين قيد احسان را ذكر كرده، يعنى از برنامه نيك و روش صحيح صحابه پيروى كند، نه از گناهانشان، اين سخن از عجيب‌ترين بحثها است.

چرا كه مفهومش اضافه" فرع" بر" اصل" است، جايى كه شرط نجات تابعان و پيروان صحابه اين باشد كه در اعمال صالح از آنها پيروى كنند به طريق‌

[١] تفسير المنار و تفسير فخر رازى ذيل آيه فوق.