تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥١ - در اينجا به چند نكته بايد توجه كرد

در اينجا به چند نكته بايد توجه كرد:

١- از جمله" فَأَعْقَبَهُمْ نِفاقاً فِي قُلُوبِهِمْ‌" به خوبى استفاده مى‌شود كه بسيارى از گناهان و صفات زشت، و حتى كفر و نفاق،" علت" و" معلول" يكديگرند، زيرا جمله فوق با صراحت مى‌گويد: بخل و پيمان شكنى آنها سبب شد كه نفاق در دلهايشان ريشه دواند، و همين گونه است گناهان و كارهاى خلاف ديگر، و لذا در بعضى از عبارات مى‌خوانيم كه گاهى گناهان بزرگ سبب مى‌شود كه انسان بى‌ايمان از دنيا برود.

*** ٢- منظور از" يَوْمِ يَلْقَوْنَهُ‌" كه ضمير آن به" خداوند" برمى‌گردد همان روز" رستاخيز" است، زيرا تعبير" لقاء اللَّه" و مانند آن در قرآن معمولا درباره قيامت آمده است، درست است كه با مرگ، دوران عمل پايان مى‌يابد، و پرونده كار نيك و بد بسته مى‌شود، ولى آثار آنها هم چنان در روح انسان تا قيامت بر قرار خواهد ماند.

البته اين احتمال را هم داده‌اند كه ضمير" يلقونه" به" بخل" باز گردد، يعنى" تا آن زمانى كه نتيجه و كيفر بخل خويش را دريابند".

همچنين احتمال داده شده است كه منظور از ملاقات پروردگار لحظه مرگ باشد.

ولى همه اينها خلاف ظاهر آيه است، و ظاهر همان است كه گفتيم.

(در باره اينكه منظور از ملاقات پروردگار چيست؟ در ذيل آيه ٤٦ سوره بقره (جلد اول صفحه ١٥٦) بحثى داريم به آن مراجعه فرمائيد).

*** ٣- از آيات فوق نيز استفاده مى‌شود كه پيمان شكنى و دروغ از صفات منافقان است و آنها هستند كه پيمان خود را كه با تاكيدات فراوان با خدا