تعزير و گستره آن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨ - ٥- مرحوم فاضل اصفهانى

٤- [محقّق حلّى‌]

فقيه نامدار و بزرگ، مرحوم محقّق حلّى‌ [١] در كتاب شرايع الاسلام مى‌فرمايد:

«كل ماله عقوبة مقدرة يسمى حدّا، و ما ليس كذلك يسمى تعزيرا [٢]؛ هر چيزى كه مجازات معيّن و مشخّصى داشته باشد حد، و غير آن تعزير شمرده مى‌شود.»

ايشان هم تعزير را منحصر در ضرب نكرده، بلكه شامل هر نوع مجازاتى مى‌داند.

٥- مرحوم فاضل اصفهانى‌

[٣]؛ از ديگر فقهاى نامدار شيعه، در شرح كلام علّامه حلّى‌ [٤] مى‌گويد:

«ثم وجوب التعزير فى كل محرم من فعل او ترك ان لم ينته بالنهى و التوبيخ و نحو هما فهو ظاهر لوجوب انكار المنكر. و امّا ان انتهى بما دون الضرب فلا دليل عليه الّا فى مواضع مخصوصة ورد النص فيها بالتأديب او التعزير و يمكن تعميم‌

[١]. ابو القاسم نجم الدين جعفر بن الحسن بن يحيى بن سعيد الحلّى در زمره معروفترين فقهاى شيعه است. وى در سال ٦١٢ ه- ق به دنيا آمد و پس از ٦٤ سال زندگى با بركت، در سال ٦٧٦ ه- ق وفات يافت.

[٢]. جواهر الكلام، جلد ٤١، صفحه ٢٥٤.

[٣]. محمد بن الحسن بن محمد الاصفهانى مشهور به «فاضل اصفهانى» و «فاضل هندى» در سال ١٠٦٢ ه- ق در شهر اصفهان به دنيا آمد، و در سال ١١٣٧ ه- ق در همان شهر از دنيا رفت، و در مقبره تخت فولاد دفن شد. وى از اعجوبه‌هاى روزگار بود، به گونه‌اى كه در سن دوازده سالگى شروع به نوشتن كتاب كرده، و در سن سيزده سالگى فارغ التحصيل شده است.

[٤]. شيخ حسن بن يوسف بن مطهّر الحلّى، مشهور به علّامه حلّى، از فقهاى نامدار شيعه در قرن هفتم محسوب مى‌شود. وى در ماه مبارك رمضان سال ٦٤٨ ه- ق در شهر حلّه لبنان به دنيا آمد، و در سن هفتاد و هشت سالگى، يعنى در سال ٧٢٦ ه- ق به ملاقات پروردگارش شتافت. وى خدمات شايانى به مكتب اهل البيت كرد. از جمله شاگردان فراوانى تربيت نمود، به گونه‌اى كه ٥٠٠ نفر مجتهد در درس وى شركت مى‌كردند.