تعزير و گستره آن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٩ - ٣- ابن اثير

من اذاه، و لهذا قيل للتأديب الذي هو دون الحدّ تعزير، لأنّه يمنع الجانى ان يعاود الذنب‌ [١]»

عبارت ابن اثير، با مختصر تفاوتى، عين قسمتى از كلام ابن منظور است، بدين جهت ترجمه آن را تكرار نمى‌كنيم.

٤- ابو عبد الرحمن الخليل‌

[٢] از ديگر لغت‌شناسانى است كه كلام او را در تفسير واژه تعزير براى شما انتخاب كرده‌ايم. وى مى‌گويد:

«و التعزير ضرب دون الحد ... و التعزير النصرة [٣]؛ تعزير به معناى شلّاقهاى كمتر از حد ... و نيز به معناى نصرت و يارى رساندن است.»

٥- ابن حماد الجوهرى‌

[٤]، نويسنده كتاب الصحاح، تعزير را چنين تفسير مى‌كند:

«التعزير: التعظيم و التوقير. و التعزير ايضا: التأديب، و منه سمى الضرب دون الحد تعزيرا؛ [٥]

تعزير به معنى تعظيم و بزرگداشت است. معناى ديگر آن تأديب‌

[١]. النهاية فى غريب الحديث و الاثر، جلد ٣، صفحه ٢٢٨.

[٢]. وى از قديمى‌ترين علماى لغت مى‌باشد. در سال ١٠٠ ه- ق به دنيا آمد، و پس از هفتاد و پنج سال به ديار باقى شتافت. كتاب وى از معتبرترين كتابهاى لغت شمرده مى‌شود.

[٣]. كتاب العين، جلد اوّل، صفحه ٣٥١.

[٤]. اسماعيل بن حماد الجوهرى از اعجوبه‌هاى عصر خويش به شمار مى‌رفت. وى، كه اصالتا ترك زبان بود، سفرهاى زيادى به شهرهاى مختلف ايران و كشورهاى ديگر داشت.

به هنگام عزيمت به خراسان در شهر قديمى دامغان مهمان ابو على الحسن بن على- كه از بزرگان نويسندگان عصر خود به شمار مى‌رفت- شد، و مورد تكريم وى قرار گرفت، و مدّتى نزد او شاگردى كرد. تاريخ وفات وى را جمادى الاولى سال ٤٥٣ ه- ق نوشته‌اند.

[٥]. الصحاح، جلد ٢، صفحه ٧٤٤.