تعزير و گستره آن
(١)
پيشگفتار
١١ ص
(٢)
مقدّمه
١٣ ص
(٣)
فصل اوّل تعزير در نگاه لغتشناسان
١٥ ص
(٤)
1- راغب اصفهانى
١٥ ص
(٥)
2- ابن منظور اندلسى
١٨ ص
(٦)
3- ابن اثير
١٨ ص
(٧)
6- ابن فارس
٢٠ ص
(٨)
7- صاحب كتاب قاموس
٢٠ ص
(٩)
4- ابو عبد الرحمن الخليل
١٩ ص
(١٠)
5- ابن حماد الجوهرى
١٩ ص
(١١)
8- علّامه طريحى
٢١ ص
(١٢)
9- علّامه مصطفوى
٢١ ص
(١٣)
10- جعفر شريعتمدارى تنظيمگر شرح و تفسير لغات قرآن
٢٢ ص
(١٤)
مستفاد از كلمات دهگانه
٢٢ ص
(١٥)
فصل دوم تعزير از ديدگاه فقهاى بزرگ
٢٥ ص
(١٦)
استعمال تعزير در معناى لغوى
٢٥ ص
(١٧)
1- مرحوم شيخ طوسى
٢٦ ص
(١٨)
4- محقّق حلّى
٢٨ ص
(١٩)
5- مرحوم فاضل اصفهانى
٢٨ ص
(٢٠)
6- صاحب جواهر
٢٩ ص
(٢١)
2- ابن زهره
٢٧ ص
(٢٢)
3- ابن ادريس
٢٧ ص
(٢٣)
9- ابن قدامه
٣١ ص
(٢٤)
10- جزيرى
٣١ ص
(٢٥)
7- مير سيد على در «رياض المسائل»
٣٠ ص
(٢٦)
8- شهيد ثانى
٣٠ ص
(٢٧)
نتيجه
٣٢ ص
(٢٨)
فصل سوم نقاط اختلاف تعزير با حدود اسلامى
٣٣ ص
(٢٩)
ده تفاوت از نگاه شهيد اوّل
٣٣ ص
(٣٠)
مناقشاتى بر كلام ايشان
٣٥ ص
(٣١)
ادلّه وجوب تعزير
٣٨ ص
(٣٢)
1- ادلّه وجوب امر به معروف و نهى از منكر
٣٨ ص
(٣٣)
توضيح بيشتر
٣٩ ص
(٣٤)
الف) مرحله درونى و انكار باطنى
٣٩ ص
(٣٥)
ب) مرحله برونى و اعتراض گفتارى
٣٩ ص
(٣٦)
ج) مرحله عملى و فعلى
٤٠ ص
(٣٧)
تفسيرى ديگر از شيخ طوسى پيرامون مرحله سوم
٤٢ ص
(٣٨)
تعزير ضامن اجراى قوانين
٤٢ ص
(٣٩)
2- روايات عامّى كه هر تخلّفى را موجب مجازات مىداند
٤٣ ص
(٤٠)
فصل چهارم دايره تعزير، يا گناهانى كه مشمول تعزير است
٣٧ ص
(٤١)
الف) داود بن فرقد امام صادق ع
٤٤ ص
(٤٢)
ب) امام صادق عليه السّلام خطاب به عمرو بن قيس
٤٤ ص
(٤٣)
روايت «من الحدود ثلث جلد »
٤٥ ص
(٤٤)
2- تازيانه خوردن قصّهگوى در مسجد به دست امير المؤمنين ع
٤٧ ص
(٤٥)
3- تعزير براى همبسترى در ماه رمضان
٤٧ ص
(٤٦)
4- همبسترى در روزه
٤٨ ص
(٤٧)
5- حكم توهين و قذف
٤٨ ص
(٤٨)
6- تعزير هجوكننده به دست على ع
٤٩ ص
(٤٩)
7- تعزير مدعى خواب ديدن مادر خصم
٤٩ ص
(٥٠)
3- استقراء نصوص خاصّه
٤٦ ص
(٥١)
1- تعزير مستمنى به دست امير المؤمنين ع
٤٦ ص
(٥٢)
8- تعزير همبسترى كننده به اشتباه
٥٠ ص
(٥٣)
9- تعزير اختيار كننده زنى از اهل كتاب
٥١ ص
(٥٤)
10- تعزير خفتگان در يك رختخواب
٥١ ص
(٥٥)
سؤال آيا ترك كنندگان واجبات نيز تعزير مىشوند؟
٥٣ ص
(٥٦)
آيا تعزير اختصاص به گناهان كبيره دارد؟
٥٥ ص
(٥٧)
دلايل صاحب جواهر بر انحصار تعزير به كبائر
٥٦ ص
(٥٨)
11- تعزير دزدى كننده آشكارا
٥٢ ص
(٥٩)
12- تعزير شهادتدهندگان به دروغ
٥٢ ص
(٦٠)
دلايل ابن زهره و پيروانش بر گسترش تعزير
٥٧ ص
(٦١)
نكتهاى تازه و اشكالى جديد در اختصاص تعزير به غير احكام حكومتى
٥٩ ص
(٦٢)
فصل پنجم تعزير منحصر به ضرب نيست!
٦٣ ص
(٦٣)
منشأ تخصيص تعزير به تازيانه
٦٥ ص
(٦٤)
سه گروه روايت
٦٥ ص
(٦٥)
گروه اوّل رواياتى كه تعزير را كمتر از حد مىداند
٦٥ ص
(٦٦)
گروه دوم رواياتى كه عدد خاصّى معيّن كرده است
٦٦ ص
(٦٧)
گروه سوم رواياتى كه از تعزير به كلماتى مانند «ضرب»، «جلد» و «سوط» تعبير كرده است
٦٧ ص
(٦٨)
نقد و بررسى روايات
٦٨ ص
(٦٩)
قراين هفتگانه بر عدم انحصار تعزير به ضرب
٦٨ ص
(٧٠)
قرينه اوّل كلمات اهل لغت
٦٨ ص
(٧١)
قرينه دوم كلمات فقهاى شيعه و اهل سنّت
٦٩ ص
(٧٢)
قرينه سوم رواياتى كه از تعزير تعبير به عقوبت كرده است
٧٠ ص
(٧٣)
قرينه چهارم رواياتى كه از تعزير تعبير به تأديب كرده است
٧٢ ص
(٧٤)
قرينه پنجم رواياتى كه تعزيرات غير بدنى را مطرح كرده است
٧٤ ص
(٧٥)
الف) حبس تعزيرى
٧٤ ص
(٧٦)
ب) آلوده نمودن بدن و لباس!
٧٧ ص
(٧٧)
ج) تعزير مالى
٧٨ ص
(٧٨)
د) نهى، يكى از مراتب تعزير است
٨٠ ص
(٧٩)
ه) اعلام جرم گناهكار براى مردم
٨١ ص
(٨٠)
قرينه ششم تمسّك به قياس منصوص العلّة
٨١ ص
(٨١)
قرينه هفتم عناوين ثانويّه
٨٣ ص
(٨٢)
چند يادآورى
٨٥ ص
(٨٣)
الف) مصاديق تعزير
٨٥ ص
(٨٤)
ج) متخلّفان از جنگ تبوك
٨٧ ص
(٨٥)
ب) تعزير مستقل و تعزير تلفيقى
٨٦ ص
(٨٦)
فصل ششم مقدار تعزير و معنى تخيير حاكم شرع
٩١ ص
(٨٧)
سخنان بزرگان فقها و نظريّات دهگانه
٩١ ص
(٨٨)
1- 2- مرحوم محقّق حلّى
٩١ ص
(٨٩)
3- محقّق حلّى
٩٢ ص
(٩٠)
4- ابن حمزه از فقهاى قدما
٩٣ ص
(٩١)
5- آية اللّه خوئى
٩٣ ص
(٩٢)
6- ابن ادريس
٩٣ ص
(٩٣)
7- مرحوم شيخ طوسى به نقل از شافعى
٩٤ ص
(٩٤)
8- از ابن ابى ليلى، و ابو يوسف
٩٤ ص
(٩٥)
9- از مالك و اوزاعى
٩٤ ص
(٩٦)
10- ابو الصلاح حلبى
٩٤ ص
(٩٧)
خلاصه نظريّات دهگانه
٩٥ ص
(٩٨)
احاديث و روايات پيرامون مقدار تعزير
٩٥ ص
(٩٩)
گروه اوّل مقدار آن در اختيار حاكم شرع است
٩٦ ص
(١٠٠)
گروه دوم مقدار آن كمتر از حدّ شرعى است
٩٧ ص
(١٠١)
گروه سوم مطلق تعزيرات محدود است
١٠٠ ص
(١٠٢)
گروه چهارم براى برخى از تعزيرات عدد تعيين شده است
١٠٢ ص
(١٠٣)
سنجش گروههاى چهارگانه روايات
١٠٦ ص
(١٠٤)
طرق جمع بين روايات
١٠٦ ص
(١٠٥)
احتمالات سهگانه در مورد گروه چهارم
١٠٦ ص
(١٠٦)
اوّل ما دون الحد بودن حد و تعيين آن توسّط حاكم
١٠٦ ص
(١٠٧)
دوم مواردى كه در گروه چهارم مقدار آن تعيين شده، قانون كلّى نيست
١٠٧ ص
(١٠٨)
سوم برشمردن روايات از قبيل احكام حكومتى و قابل تغيير دانستن آن با تغيير زمان و مكان
١٠٧ ص
(١٠٩)
و امّا گروه سوم، از سه جهت قابل عمل نمىباشد
١٠٨ ص
(١١٠)
منظور از «ما دون الحد» چيست؟
١٠٩ ص
(١١١)
الف) «ال» در كلمه مذكور «جنسيّه» و براى «استغراق» است
١٠٩ ص
(١١٢)
ب) «ال» براى «جنس» به معنى «صرف الوجود» است
١٠٩ ص
(١١٣)
ج) احتمال سوم آن كه «ال» براى «عهد» است، و تعزير كمتر از آن حدّ معهود مىباشد
١٠٩ ص
(١١٤)
مشكل صحيحه حمّاد
١١٠ ص
(١١٥)
نكتهها
١١٢ ص
(١١٦)
نكته اوّل معنى تخيير حاكم شرع
١١٢ ص
(١١٧)
نكته دوم وحدت رويّه
١١٤ ص
(١١٨)
نكته سوم تعزيرات تعليقى
١١٤ ص
(١١٩)
تشويق و تنبيه!
١١٥ ص
(١٢٠)
فصل هفتم طرق اثبات موضوع تعزير
١١٧ ص
(١٢١)
الف) يك بار اقرار كافى نيست
١١٧ ص
(١٢٢)
ب) يك بار اقرار كافى است
١١٨ ص
(١٢٣)
مستندات و ادلّه مسأله
١١٩ ص
(١٢٤)
اقرار العقلاء على انفسهم جائز
١١٩ ص
(١٢٥)
سخن پيامبر در پاسخ زنى كه به كنيزش نسبت زنا داد
١٢٠ ص
(١٢٦)
فصل هشتم محدوده عفو حاكم شرع در تعزيرات
١٢٣ ص
(١٢٧)
كلمات فقها
١٢٣ ص
(١٢٨)
قائلين به تفصيل بين حقوق اللّه و حقوق النّاس
١٢٣ ص
(١٢٩)
1- صاحب رياض
١٢٣ ص
(١٣٠)
2- فاضل اصفهانى
١٢٤ ص
(١٣١)
ادلّه قائلين به تفصيل بين حقوق اللّه و حقوق النّاس
١٢٤ ص
(١٣٢)
ادلّه قائلين به عدم تفصيل بين حقوق اللّه و حقوق النّاس
١٢٦ ص
(١٣٣)
نقد و بررسى حديث
١٢٧ ص
(١٣٤)
دليل بر تفصيل بين اقرار و غير آن
١٢٨ ص
(١٣٥)
فصل نهم آيا آخرين مرحله تعزير اعدام است؟
١٣١ ص
(١٣٦)
كلمات فقها
١٣١ ص
(١٣٧)
1- صاحب جواهر
١٣٢ ص
(١٣٨)
2- ابن حمزه
١٣٢ ص
(١٣٩)
3- علّامه حلّى
١٣٣ ص
(١٤٠)
4- ابن ادريس
١٣٣ ص
(١٤١)
نقد و بررسى
١٣٤ ص
(١٤٢)
فصل دهم فلسفه تعزيرات
١٣٧ ص
(١٤٣)
فصل يازدهم تأديب كودكان و نوجوانان
١٤١ ص
(١٤٤)
محورهاى چهارگانه بحث
١٤١ ص
(١٤٥)
محور اوّل مشروعيّت تأديب
١٤٢ ص
(١٤٦)
كلمات فقها
١٤٢ ص
(١٤٧)
1- مرحوم محقّق
١٤٢ ص
(١٤٨)
2- مرحوم صاحب رياض
١٤٣ ص
(١٤٩)
3- امام خمينى
١٤٣ ص
(١٥٠)
4- ابن قدامه
١٤٣ ص
(١٥١)
ادلّه مشروعيّت تأديب
١٤٤ ص
(١٥٢)
1- اطلاقات روايات تأديب
١٤٤ ص
(١٥٣)
2- احاديث و روايات
١٤٥ ص
(١٥٤)
3- سيره عقلا و متشرّعه
١٤٥ ص
(١٥٥)
نكته مردم در اين مسأله بر سه دستهاند
١٤٦ ص
(١٥٦)
محور دوم مقدار مجازات
١٤٦ ص
(١٥٧)
1- روايات دال بر 5 يا 6 تازيانه
١٤٧ ص
(١٥٨)
2- رواياتى دال بر سه تازيانه
١٤٨ ص
(١٥٩)
3- روايات دال بر كمتر از ده عدد
١٤٩ ص
(١٦٠)
روايات مؤيّد عدم تعيين عدد
١٥١ ص
(١٦١)
محور سوم مجرى تأديب كيست؟
١٥٢ ص
(١٦٢)
محور چهارم ضمان تأديب و اجراى تعزير
١٥٥ ص
(١٦٣)
كلمات فقها
١٥٥ ص
(١٦٤)
1- قال ابن قدامة
١٥٥ ص
(١٦٥)
2- صاحب جواهر
١٥٦ ص
(١٦٦)
ادلّه طرفداران و مخالفان ضمان
١٥٧ ص
(١٦٧)
فصل دوازدهم پاسخ به پرسشها
١٦١ ص
(١٦٨)
الف) انواع تعزير
١٦١ ص
(١٦٩)
ب) برخى از گناهانى كه تعزير دارد
١٦٥ ص
(١٧٠)
ج) مقدار تعزير
١٧٣ ص
(١٧١)
د) عوامل تخفيف يا تشديد مجازاتها
١٧٥ ص
(١٧٢)
ه) مجرى تعزير
١٧٦ ص
(١٧٣)
و) تأديب
١٧٧ ص
(١٧٤)
ز) فلسفه مجازات
١٧٧ ص
(١٧٥)
ح) تداخل مجازاتهاى تعزيرى
١٧٨ ص
(١٧٦)
ط) جريان قاعده درء در تعزيرات
١٧٨ ص
 
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص

تعزير و گستره آن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٧٢ - ب) برخى از گناهانى كه تعزير دارد

سؤال ٣٣- شخصى متأسّفانه اقدام به خودكشى نموده، ولى به لطف خدا از مرگ نجات مى‌يابد. آيا چنين كسى مستحقّ تعزير است؟

جواب: آرى حاكم شرع، در صورت مصلحت مى‌تواند او را تعزير كند.

سؤال ٣٤- لطفا به دو سؤال زير پاسخ دهيد:

الف) آيا مى‌توان براى بازداشتن گنهكار از ارتكاب منكر، يا ترك واجب، وى را تعزير كرد؟

ب) در مورد گناهان مشترك بين حق اللّه و حق النّاس، كه صاحب مال فقط مالش را مطالبه كرده و تقاضاى مجازات نمى‌نمايد، و چنانچه به هر وسيله به مالش دست يابد شكايتى جهت اجراى مجازات نمى‌كند، آيا مى‌توان از باب نهى از منكر، مجرم را تعزير كرد؟

جواب: آرى در صورتى كه حاكم شرع مصلحت ببيند او را تعزير مى‌كند.

سؤال ٣٥- اثبات بعضى از جرائم، به ويژه جرائم ناموسى، كه جامعه واكنش شديدى نسبت به آن نشان مى‌دهد، در نزد حاكم شرع مشكل است.

چرا كه شهادت چهار شاهد عادل، يا اقرار چهار بار متّهم غالبا امكان‌پذير نيست. حال اگر قاضى با توجّه به اوضاع و احوال موجود، ظنّ و گمان حاصل كند كه مثلا شخصى مرتكب يكى از جرائم مذكور گرديده، و از طرفى آزاد كردن وى به احتمال زياد موجب درگيرى و ناامنى، خصوصا در مناطق كم جمعيّت مى‌گردد، آيا در اين صورت حق دارد متّهم را چند روزى بازداشت نموده، تا آتش فروكش كند، سپس حكم تبرئه متّهم را صادر كند؟

همچنين در مواردى كه درگيرى دسته جمعى رخ داده، و مقصّران اصلى‌