ما درباره اين كه پيامبر اسلام چگونه تصديق كننده انجيل و تورات است با اين كه به تصريح قرآن هر دو كتاب از تحريف مصون نمانده اند، در فرصت ديگرى سخن خواهيم گفت; زيرا آياتى كه در اين باره نازل شده از نظر تعبير، يك سان نيست و نظر قطعى در صورتى مى توان اتخاذ كرد كه مجموع آياتى كه در اين باره نازل شده است مورد بررسى قرار گيرد. اكنون بحث ما درباره مفاد جمله (وَمُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَىَّ) است كه حضرت عيسى درباره تورات فرموده است.

بيشتر مفسران[١] از جمله استاد فقيد تفسير و كلام مرحوم بلاغى[٢] معتقدند، منظور از (بَيْنَ يَدَىّ)، «ما تقدم من كتاب» است ; يعنى توراتى را كه قبل از من نازل شده تصديق مى كنم و در لغت عرب لفظ «بَيْنَ يَدَىّ» در معناى متقدم نيز به كار مى رود. بنابراين مسيح تصديق كننده تورات واقعى است نه تورات فعلى.

ولى پاسخ روشن اين سؤال اين است كه، منظور حضرت مسيح از اين كه تصديق كننده تورات است اين است كه اصول و كليات آيين تورات در عقايد و احكام، مورد قبول من است;[٣]يعنى من نيامده ام آيين و شريعت تورات را به كلى از بين ببرم و اصول و فرمان هاى آن را ناديده بگيرم و اين بدين معنا نيست كه من هر چه در تورات هاى مختلف بنى اسرائيل وجود دارد، تصديق مى كنم.

اصولاً پيامبرى كه خود داراى شريعت مستقل است، نمى تواند كتاب و شريعت پيامبر پيشين را به طور دربست قبول كند، و كوچك ترين تغييرى در آيين او پديد نياورد; زيرا در اين صورت اين پيامبر، داراى شريعت نبوده بلكه مروج شريعت پيامبر قبلى خواهد بود، در صورتى كه حضرت مسيح، از پيامبرانى است كه شريعت مستقل و جداگانه اى داشت و با ملاحظه اين مراتب بايد گفت، مقصود او

[١] مجمع البيان، ج٢، ص ٢٠٧.
[٢] الرحلة المدرسية، ص ٢٣٢.
[٣] المنار، ج٧، ص ٦٣٠.