اصول اخلاق فردى - الهامى نيا، على اصغر و همکاران - الصفحة ٨٨

طبق اين آيه شريفه كسى كه توكل نداشته باشد مؤمن نيز نخواهد بود.
على (ع) مى‌فرمايد:
التَّوَكُّلُ مِنْ قُوَّةِ الْيَقينِ. «١» توكل نتيجه يقين قوى به خداوند است.
و با توجه به اينكه ايمان و يقين به خدا در نتيجه شناخت صحيح خداوند حاصل مى‌شود، ريشه و اساس توكل به خدا، شناخت و آگاهى نسبت به او است و تمام برداشتهاى نادرستى كه از مفهوم توكل در صحنه عمل و زندگى شده است ناشى از عدم درك صحيح همين موضوع است يعنى وقتى انسان درك درستى از خدا و جهان هستى نداشت نمى‌تواند از قرآن و روايات مقصود حقيقى را بدست آورد لذا ابتدا گرفتار اشتباه در انديشه و شناخت مى‌شود و نتيجه عدم درك صحيح، ايمان خرافى و عمل نادرست است.
نشانه‌هاى توكّل‌ توكل داراى علائم و نشانه‌هايى است كه در روايات متعدد به آنها اشاره شده است و در صورت ظهور آنها، انسان مى‌تواند مطمئن شود كه به اين مرحله عالى رسيده است.
جبرئيل در پاسخ پيامبر (ص) نشانه‌هاى توكل را اينگونه بيان مى‌كند:
فَاذا كانَ الْعَبْدُ كَذلِكَ لَمْ يَعْمَلْ لِاحَدٍ سِوَى اللَّهِ وَ لَمْ يَرْجُ وَ لَمْ يَخَفْ سِوَى اللَّهِ وَ لَمْ يَطْمَعْ فى‌ احَدٍ سِوَى اللَّهِ. «٢» وقتى انسان داراى توكل شد براى كسى جز خدا كارى نمى‌كند، جز به خدا اميد ندارد و از غير خدا نمى‌ترسد و چشم طمع به كسى جز خدا ندارد.