اصول اخلاق فردى - الهامى نيا، على اصغر و همکاران - الصفحة ٣٦

وَ نَضَعُ الْمَوازينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيامَةِ فَلا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً وَ إِنْ كانَ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ أَتَيْنا بِها وَ كَفى بِنا حاسِبينَ (انبيا: ٤٧)
و ما ترازوهاى عدل را براى روز قيامت خواهيم نهاد و به هيچ كس ستمى نخواهد شد و اگر عملى به اندازه خردلى باشد آن را مى‌آوريم و ما براى حساب كردن بسنده‌ايم.
وَ إِنْ تُبْدُوا ما فى‌ أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ (بقره: ٢٨٤)
اگر آنچه در دل داريد ظاهر كنيد يا مخفى نمائيد خداوند شما را بدان بازخواست خواهد كرد.
رسول خدا (ص) مى‌فرمايد:
لا تَزُولُ قَدَما عَبْدٍ يَوْمَ الْقِيامَةِ حَتَّى يُسْئَلَ عَنْ أَرْبَعٍ: عَنْ عُمْرِه‌ فيما أَفْناهُ وَ شَبابِهِ فيما أَبْلاهُ وَ عَنْ مالِهِ مِنْ أَيْنَ كَسَبَهُ وَ فيما أَنْفَقَهُ وَ عَنْ حُبِّنا أَهْلَ الْبَيْتِ. «١» روز قيامت، بنده قدم از قدم برنمى‌دارد تا اينكه درباره چهار چيز از او سؤال شود: ١- از عمرش كه در چه راه به پايان برده است. ٢- از جوانيش كه در چه راه گذرانده است. ٣- از مالش كه از كجا آورده و در چه راهى مصرف كرده است. ٤- از دوستى ما اهل بيت.
محاسبه نفس‌ يكى از دستورات بسيار سازنده و مفيد اسلام امر به حسابرسى نفس است.
امام كاظم عليه‌السلام مى‌فرمايد:
لَيْسَ مِنَّا مَنْ لَمْ يُحاسِبْ نَفْسَهُ فى‌ كُلِّ يَوْمٍ فَإِنْ عَمِلَ حَسَناً إِسْتَزادَ اللَّهَ وَ إِنْ عَمِلَ سَيِّئاً إِسْتَغْفَرَ اللَّهَ مِنْهُ وَ تابَ إِلَيْهِ. «٢» از ما نيست كسى كه هر روز به حساب خود نرسد تا اگر كار نيكى كرده از خداوند توفيق بيشتر آن را بخواهد و اگر كار بدى انجام داده است از خداوند طلب بخشش كند و توبه نمايد.