اخلاق اسلامى - يوسفيان، نعمت الله؛ الهامي نيا، علي اصغر - الصفحة ٨٨ - ٢ - ضرورت حفظ بيت المال

٢- ضرورت حفظ بيت المال‌

دقّت فراوان رهبران اسلام و تأكيد بر حفظ و حراست از بيت المال مسلمانان و خوددارى و جلوگيرى از حيف و ميل آن نيز، فرآيند مهمّى دراحترام و امنيت مالى مردم به حساب مى‌آيد چرا كه هر تومانى از بيت المال متعلق به عموم مردم است كه حفظ آن خدمت به همه محسوب مى‌شود و در صورت كوتاهى نيز، فرد در برابر همه مسؤول‌است.

درتاريخ آمده است كه پس از جنگ «حنين» رزمندگان، گرداگرد پيامبر صلى الله عليه و آله جمع شدند و گفتند: اى پيامبر خدا غنايم جنگى را ميان ما تقسيم كن. آن حضرت، كنار شترى ايستاد و مقدارى از كرك كوهانش راكند و به هوا افكند و فرمود:

«اى مردم! به خدا سوگند، من از غنايم- حتى مثل اين كرك- جز خمس آن را نمى‌برم و آن هم به شما خواهد رسيد. بنابراين، هر كس هر چه برده، حتى نخ و سوزن راهم برگرداند زيرا خيانت (به بيت‌المال) در قيامت، براى خائن، بدترين‌ننگ و سبب ورود به دوزخ خواهدبود.»[١]

در زمان خلافت ظاهرى اميرمؤمنان عليه‌السلام نيز، يكى از دختران آن حضرت، گردن بندى را به صورت «امانت تضمينى» از بيت المال دريافت كرد تا در مراسم عيد قربان از آن به عنوان زينت استفاده كند. امام با آگاه شدن از اين موضوع، مسؤول بيت‌المال را به حضور طلبيد و بشدت مورد سرزنش قرار داد و از تكرار چنين كارى بر حذر داشت و به دخترش نيز فرمود:

«اگر گردن بند را به صورت عاريه و با ضمانت دريافت نكرده بودى، نخستين بانوى هاشمى بودى كه انگشتان دستت به جرم دستبرد به بيت المال قطع مى‌شد!»[٢]

رفتار حكيمانه و عادلانه رهبران معصوم اسلام، ضمن هشدار به همه دست اندركاران بيت المال، دليل روشنى بر احترام فوق العاده اسلام به اموال عمومى است كه بايد فراگير و مستمر درجامعه اسلامى، ادامه يابد.

[١] - سيره ابن هشام، ج ٤، ص ١٣٥، داراحياء التراث العربى

[٢] - بحارالانوار، ج ٤٠، ص ٣٣٨