شخصیت و دیدگاه‌های فقهی امام خمینی - یوسفیان، نعمت‌الله - الصفحة ٦٦ - ٢ - توجه به عنصر حکومت

جلوه‌هاى فقه سنّتى در فتاواى امام قدس سره‌

امام خمينى قدس سره خود در مقام استنباط از طريقه مشايخ معظّم تخلّف نمى‌كرد و همانند آنها در برابر انبوهى از مسائل مورد ابتلا، جهت پاسخگويى وارد ميدان مى‌شد، موازين و معيارهايى را كه در اجتهاد، اعتبار شده، مراعات مى‌كرد، اصول و قوانين كلّى را كه در مقام استنباط به‌كار گرفته مى‌شود، مورد بررسى قرار مى‌داد، در فروع و مصاديقِ آن قوانين كلى و ارتباط ميان آنها دقّت مى‌كرد، به ابعاد ادلّه اجتهادى از حيث زمان و مكان صدور، خصوصيات پرسش كننده و نيز جهت صدور، توجه كافى داشت، برداشت‌هاى عالمان پيشين از ادلّه اجتهادى را بررسى مى‌كرد و درصورت دسترسى نداشتن به ادلّه اجتهادى، به دلايل فقاهتى تمسّك مى‌جست، با همه سونگرى و توجه به ارتباط ميان مسائل زندگى فردى و عبادى و ميان مسائل اجتماعى و حكومتى، ابعاد قضايا را مى‌سنجيد و با ديدى وسيع، پاسخ خود را در مسائل مستحدثه و حوادث واقعه، ارائه مى‌كرد.

حضرت امام قدس سره، براساس چنين روشى، اصول محكم فقه را در عمل فرد و جامعه پياده مى‌كرد و در پيچ و خم‌هاى اقتصادى، اجتماعى، سياسى و نظامى، ارائه طريق مى‌نمود. فتاوايى كه- بويژه- بعد از پيروزى انقلاب از ايشان صادر شده، گواه خوبى بر اين موضوع است. بعلاوه اينكه با تأمّل در كتاب‌هاى فقهى و اصولى ايشان مى‌توان به جلوه‌هاى فقه سنّتى و پيروى از شيوه علماى سلف در مقام استنباط، پى برد.

٢- توجه به عنصر حكومت‌

توجه به عنصر حكومت و حكومتى انديشيدن، يكى ديگر از اصولى است‌كه امام‌خمينى قدس سره از آن به‌عنوان شيوه فقهى خود براى حلّ معضلات و پاسخگويى به نيازها، بهره مى‌جست.

«حكومت» در فقاهت امام قدس سره، مفسِّر احكام، «فلسفه عملى تمامى فقه در تمامى زواياى بشريت» و «نشان دهنده جنبه عملى فقه ... در برخورد با تمامى معضلات اجتماعى و سياسى و نظامى و فرهنگى است» و «فقه، تئورى واقعى و كامل اداره انسان و