شخصیت و دیدگاه‌های فقهی امام خمینی - یوسفیان، نعمت‌الله - الصفحة ١١٩ - دایره ولایت

ولايت فقيه در انديشه امام قدس سره‌

فقهايى كه ولايت فقيه را به‌صورت بحثى مستقل مطرح كرده‌اند براى اثبات موضوع به برخى‌از روايات استدلال كرده، در اطراف سند و دلالت آن به بحث پرداخته‌اند و درضمن بحث، حدود ولايت را نيز مورد اشاره قرار داده‌اند، ولى حضرت امام قدس سره بحث را به‌گونه ديگرى طرح كرده، آن را امرى بديهى و بى‌نياز از دليل دانسته است. ازاين‌رو، مى‌فرمايد:

«ولايت فقيه از موضوعاتى است كه تصوّر آن‌ها موجب تصديق مى‌شود و چندان به برهان احتياج ندارد؛ به اين معنى كه هر كس عقايد و احكام اسلام را، حتى اجمالًا، دريافته باشد، چون به ولايت فقيه برسد و آن را به تصور درآورد، بى‌درنگ تصديق خواهد كرد و آن را ضرورى و بديهى خواهد شناخت.» [١]

بر همين اساس، ايشان با قطع نظر از روايات و احاديث به بيان امورى پرداخته كه ضرورت حكومت را از نظر عقل و شرع اثبات مى‌كند. [٢]

دايره ولايت‌

ولايتى كه از طرف خداوند به پيغمبر اكرم ٦ واگذار شده، «مطلق» است و قيدى ندارد كه آن را محدود كند. در قرآن كريم مى‌خوانيم:

( النَّبِىُّ اوْلى‌ بِالْمُؤْمِنينَ مِنْ انْفُسِهِمْ ) [٣]

پيامبر نسبت به مؤمنان از خود آنان سزاوارتر است.

اين آيه شريفه بيانگر ولايت مطلقه نبىّ اكرم ٦ است. به مقتضاى اين آيه، رسول اكرم ٦ از طرف خداوند در تمام شؤون زندگى فردى و اجتماعى مسلمانان ولايت دارد؛ به‌گونه‌اى كه اين ولايت، اوْلى‌ و مقدم بر ولايتى است‌كه خود افراد مسلمان بر خود دارند.

در آيه ديگر مى‌خوانيم:

[١] - ولايت فقيه، امام خمينى قدس سره، ص ٣

[٢] - ر. ك: همان، ص ٣-٢٨

[٣] - احزاب (٣٣)، آيۀ ٦