شخصیت و دیدگاه‌های فقهی امام خمینی - یوسفیان، نعمت‌الله - الصفحة ٥٩ - ه - رسالة اجتهاد و تقلید

گسترده مورد بررسى قرار داده است.

انفال، عدم جواز خريد و فروش موقوفات، بيع رهن، بطلان معامله غررى و ضررى، احتكار و ... از مباحث مطرح شده در اين مجموعه ارزشمند فقهى است.

د- رساله لاضرر

حضرت امام قدس سره دراين‌كتاب، تحقيقات ارزشمندى ارائه‌داده‌است. ايشان «قاعده لاضرر» را يكى از مقرّرات حكومتى و دستورات سياسى نبىّ اكرم ٦ شمرده است كه آن حضرت با اين فرمان حكومتى در محيط شرع مقدس، توليد ضرر و مضيقه و فشار هر فردى را بر ديگرى، يا بر اجتماع و محيط زيست انسان‌ها محكوم كرده است. مضمون قاعده با اين ديدگاه اين است كه در محيط و اجتماع اسلامى كسى نبايد به ديگرى ضرر برساند، يا او را به مشقّت افكند و يا بر اجتماع اسلامى فشار و سختى وارد سازد. بر اين اساس، هرگاه تصرّف كسى- گرچه در مِلك خود- به ديگرى يا بر اجتماع اسلامى ضرر برساند يا فشار و مضيقه ايجاد كند از تصرف او جلوگيرى شده، تسلّطش از مال سلب مى‌گردد.

ه- رساله اجتهاد و تقليد

اين رساله حاوى شؤون فقيه، شرايط اجتهاد، مناصب فقيه و اجتهاد و تقليد است.

امام راحل قدس سره در شرايط اجتهاد، مسائلى را بيان كرده كه خلاصه آن به قرار زير است:

اجتهاد با تحصيل مقدمات بسيارى به‌دست مى‌آيد كه عبارتند از:

١- آگاهى به فنون عربيّت و ادبيات عرب به مقدارى كه در فهم كتاب و سنّت بدان احتياج هست.

٢- انس به محاورات عرفى و فهم موضوعات عرفى و خارجى، از آنچه در كتاب و سنّت بر طبق محاورات عرفى مشى شده است و پرهيز از خلط بين دقت‌هاى فلسفى و معانى عرفى كه چه بسيار از طلّاب و روندگان راه اجتهاد، در اين مورد دچار اشتباه مى‌شوند.

٣- آگاهى به منطق، به مقدار تشخيص قياس‌ها و حدود و ... اما تفاصيل قواعد و دقت‌هايى كه در عرف و محاوره به‌كار نمى‌رود، مورد نياز پويندگان استنباط نخواهد بود.