شخصیت و دیدگاه‌های فقهی امام خمینی - یوسفیان، نعمت‌الله - الصفحة ٦٤ - رمز پافشاری بر فقه جواهری

اركان تحقيق و تدقيق است محفوط بماند و تحقيقات بر تحقيقات اضافه گردد. [١]

رمز پافشارى بر فقه جواهرى‌

دقّت و تأمّل در سخنان حضرت امام قدس سره درباره فقه سنّتى و جانبدارى به تمام معنا از آن و اينكه فقه سنّتى، تنها حافظ اسلام تا به حال بوده، طريقه‌اى مناسب‌تر از آن براى بررسى عميق و همه‌جانبه علوم اسلامى وجود ندارد، اجتهاد به آن سبك، صحيح است و ... رمز پافشارى ايشان را در آن روشن مى‌سازد؛ چرا كه اين شيوه بر طريقه فقهاى اماميه مبتنى است و در ميان فقهاى اسلام فقط اين طايفه‌اند كه دينشان را در همه شؤون از وحى مى‌گيرند و از كوثر ولايت بهره‌مند و از رأى، قياس، اجتهاد بدون مأخذ وحى و مصدر عصمت مبرّا هستند. بنابراين، مشى بر اين طريقه و استفاده از آن در رويارويى با حوادث واقعه و مسائل مستحدثه، رهگشا و مايه حفظ اسلام و نجات انسان و اجتماع در پيچ و خم‌هاى اجتماعى، سياسى، اقتصادى و فرهنگى خواهد بود.

نسبت دادن فقه سنّتى به صاحب جواهر و تعبير به فقه جواهرى يا اجتهاد جواهرى نيز در فهم بيشتر موضوع كمك مى‌كند؛ چرا كه «صاحب جواهر، مظهر يك فقيه مقيّد به مقررات فقاهت و قواعد اصولى و فقهى است. او، يك ملّاى اصولىِ مقيّد و دقيق و منظّم بود كه از موازين رايج فقهى بين اصوليين، هيچ تخطّى نكرد و در بررسى هر مسأله، شهرت و اجماع و ظواهر ادلّه و اصول و هر چه را كه جزو ابزارهاى معمولىِ كارِ فقاهت شمرده مى‌شود، در اختيار گرفت و آن‌ها را با همان دقّتِ يك فقيه اصولى، به كار مى‌بست.» [٢]

اين فقيه فرزانه، استفهام‌ها و سؤال‌هاى زمان خود را مى‌شناخت و با چنين فقاهتى پا به ميدان گذاشت و براى آن‌ها پاسخ پيدا مى‌كرد و ثمره زحمات و تحقيقات خود را به صورت كتاب وزين و گرانسنگ «جواهرالكلام» درآورد كه جواهرى ناب از كلام خدا، پيامبر ٦ و ائمّه : و فقهاى عظام است و به‌عنوان دايرةالمعارف كامل و جامع فقه و حاوى اقوال علما و دلايل آنها مى‌باشد.

[١] - وصيت‌نامۀ الهى - سياسى امام خمينى قدس سره

[٢] - حديث ولايت، ج ١، ص ٢٦١