بررسی فقهی خروج از حاکمیت دینی - فرازی، صادق - الصفحة ٨٧ - ٢-١ وظايف و تكاليف نظام اسلامى در منابع دينى
چهار. حديثى از امام سجاد ٧:
و اما حق رعيتك بالسلطان فان تعلم انهم صاروا رعيتك لضعفهم و قوتك، فيجب ان تعدل فيهم و تكون لهم كالوالد الرحيم و تغفر لهم جهلهم و لا تعاجلهم بالعقوبه، و تشكر الله- عزوجل- على ما اتاك من القوة عليهم[١]
و اما حق رعيت بر سلطان اين است كه بدانى آنان به دليل ضعف خويش و توانايى تو رعيت تو شدهاند، پس بر تو است كه با عدالت با آنان رفتار كنى و براى آنان همانند پدرى مهربان باشى، ناآگاهى هاى آنها را چشم پوشى كنى و زود مؤاخذه قرار ندهى و همواره سپاس خداوند را به جاى آورى، كه خداوند به تو توان و قدرت بر آنان داده است.
پنج. حديثى از امام صادق ٧:
ثلاثة تجب على السلطان للخاصة والعامة: مكافأة المحسن بالاحسان ليزدادوا رغبة فيه، و تغمد ذنوب المسى ليتوب و يرجع عن غيّه، و تألفهم جميعا بالاحسان والانصاف. [٢]
سلطان و حاكم بايد سه چيز را در مورد عام وخاص به اجرا گذارد: پاداش دادن به نيكوكار تا رغبت به انجام اعمال نيك در او بيشتر گردد، پوشاندن گناه خطاكار تا توبه كند و از گناه باز گردد و ايجاد الفت بين همگان به وسيله احسان كردن و انصاف به خرج دادن.
شش. حديثى از امام كاظم ٧:
و يجب على الوالى ان يكون كالراعى لايغفل عن رعيته و لايتكبر عليهم. [٣]
والى بايد همانند چوپان باشد؛ از افراد تحت سرپرستى خود غافل نشود و بر آنان بزرگى و تكبر نفروشد.
هفت. حديثى از امام رضا ٧:
بالامام تمام الصلاة و الزكاة والصيام والحج والجهاد، و توفير الفى والصدقات، و امضاء الحدود و الاحكام و منع الثغور والاطراف. [٤]
[١]الخصال،ص ٥٦٧.
[٢]تحف العقول،ص ٣١٩.
[٣]همان،ص ٣٩٤.
[٤]الكافى،ج ١،ص ٢٠٠.