تاريخ زندگانى امام هادى(ع) - رفیعی، علی - الصفحة ٢١٦
زبدهاى مثل محمّد بن داوود قمى، ابوعلى بن راشد امثال آنان گذاشته مىشد، سيستمى كه برقرارى و تنظيم اين ارتباط محكم وسازمان يافته را برعهده داشت، سيستم «وكالت» بود.
رسالت اصلى اين سازمان، ايجاد ارتباط منظّم و تشكيلاتى ميان امام عليه السلام و پايگاههاى مردمى، پاسخگويى به سؤالات و مشكلات فقهى، اعتقادى و سياسى شيعيان، رفع گرفتاريها و نيازمنديهاى آنان، جمع آورى وجوه مالى از قبيل: خمس، زكات، نذور و هداياى مردم ازمناطق مختلف و تحويل آنها به امام عليه السلام و ... بود.
سيستم وكالت علاوه بر رسالتهاى ياد شده نقش مهمّى در معرفى و تثبيت امامت امامِ بعدى و ثبات سياسى و فرهنگى «جمع شيعه» و تشكّل و افزونى آن داشت.
با احضار امام هادى عليه السلام به سامّرا و اسكان آن گرامى در محلّه «عسكر» ومنع شيعيان از ارتباط با او، نمايندگان و وكلاى آن بزرگوار- كه در مناطق و شهرهاى مختلف پراكنده بودند- نقش حسّاستر، اختيارات بيشتر و مسؤوليّت سنگينترى پيدا كردند.
صاحبنظران با استفاده از منابع تاريخى، قلمرو فعّاليّت و كلاى امام هادى عليه السلام را به چهارمنطقه اصلى ومركزى تقسيم كردهاند:
ناحيه نخست، بغداد، مدائن و كوفه.
ناحيه دوّم، بصره و اهواز.
ناحيه سوّم، قم و همدان.
و ناحيه چهارم، حجاز، يمن و مصر. «١» بطور معمول، در هر ناحيه فردى كه قويتر و طبعاً داراى اختيارات بيشترى بود منصوب مىشد و كارگزاران و نمايندگان محلّى موظّف بودند زير نظر او انجام وظيفه نمايند. اين سازمان را مىتوان از دستورالعملهاى امام عليه السلام به بعضى از وكلاى تاريخ زندگانى امام هادى(ع) ٢٢٢ اميدوار ساختن دوستان به آينده ص : ٢٢٢ مستقل خود به دست آورد.