تعاليم قرآن (ج2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٢
محل ظهور اعمال است نه محل حدوث آنها؛ از اين رو، پيوند مؤمنان چون بر اساس ايمان بوده به همان شكل مىماند، ولى روابط غير مؤمنان در حقيقت دوستى نبوده بلكه آنان در همين جهان نيز در باطن باهم دشمن بودهاند و دوستىشان تنها پوششى بيش نبوده است و يا دوستيهايشان در مسير گناه بوده همه آنها در چهره برزخى و حقيقى خود ظاهر مىگردد؛ چنانكه امام صادق (ع) مىفرمايد:
الا كُلُّ خُلَّةٍ كانَتْ فِىالدُّنْيا فى غَيْرِاللَّهِ عَزَّوَجَلَّ فَانَّها تَصيرُ عَداوَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ. «١» بدانيد هر دوستى كه در دنيا براى خدا نباشد در قيامت تبديل به عداوت و دشمنى مىشود.
با توجّه به اين روايت مىتوان عامل ديگرى هم در تبديل دوستيها به دشمنيها درنظر گرفت و آن اين كه چون در قيامت هر يك از مجرمان و ظالمان، ديگرى را عامل بدبختى و بيچارگى خود مىدانند و به يكديگر پرخاش كرده از همديگر تبرّى مىجويند بدينگونه پيوندشان به تيرگى و دشمنى مىگرايد، بر خلاف مؤمنان چون همگى از يك اصل پيروى مىكردهاند، دوستيهاى صميمانهاى كه در دنيا داشتهاند، در آنجا نيز باقىمىماند. «٢»