تعاليم قرآن (ج2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٠٤
از سوى ديگر، كسانى را كه قوه انديشه خود را به كار نمىبرند و در نشانههاى او نمىانديشند، بدترين جنبنده معرفى كرده، مىفرمايد:
انَّ شَرَّ الدَّوابِّ عِنْدَاللَّهِ الصُّمُّ الْبُكْمُ الَّذينَ لايَعْقِلُونَ «١» بدترين جانوران نزد خدا، كران و گنگانى هستند كه انديشه نمىكنند.
اهميّت و نقش قلم نْ وَالْقَلَمِ وَ ما يَسْطُرُونَ «٢» ن، سوگند به قلم و آنچه مىنويسند.
خداوند در قرآن كريم به بسيارى از مخلوقات خود، بدان جهت كه نعمتند، سوگند يادكرده است، مانند: آسمان، زمين، خورشيد، ماه، شب و روز و از جمله قلم كه در ظاهر كوچك و در حقيقت بزرگ است.
مفسران نعمت بيان را كه در سوره رحمان به آن اشاره شده است به دو قِسم:
بياناللسان (سخن) و بيانالبنان (نوشته) تقسيم كردهاند و در وصف برترى قسمدوم گفتهاند: بياناللسان بر اثر گذشت زمان، از بين مىرود، امّا بيانالبنان (نوشته) همواره باقى مىماند. «٣» عظمت نعمت قلم هنگامى آشكارتر مىشود كه توجه كنيم، خداوند در اولين آيات كه بر قلب پاك پيامبر (ص) نازل كرد، به آن اشاره نموده است: «... الَّذى عَلَّمَ بِالْقَلَمِ» «٤» گر چه قلم وسيله مادى و كوچكى است، امّا از آنجا كه با علوم و معارف و حكمت قرين است، سرچشمه پيدايش تمام تمدّنهاى انسانى و پيشرفت و تكامل علوم و بيدارى انديشهها و افكار و سرچشمه هدايت و آگاهى بشر است، تا آنجا كه دوران زندگى بشر را