تعاليم قرآن (ج2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٤٠
خبرى به ما بدهند، به طور طبيعى ما به آن خبر اعتماد كرده و بر مبنايش عمل مىكنيم.
چنين خبرى را «متواتر» گويند.
گاهى گوينده خبر يك نفر بيشتر نيست، ولى علاوه بر اينكه از خبر دهنده سابقه بدى سراغ نداريم، شواهد و قراينى بر صحت آن خبر در خارج وجود دارد، در چنين مواردى نيز آدمى به طور طبيعى به آن خبر ترتيب اثر مىدهد. ولى گاهى آدم بدسابقه، خبرى مىدهد و شاهد و قرينه خارجى نيز بر صحيحبودن خبر وى در دست نيست، در چنين مواردى عقل حكم مىكند كه اين خبر را بدون تحقيق نپذيريم. آيه شريفه نيز به همين مطلب تصريح مىكند و مىفرمايد كه اگر فردى فاسق خبرى داد، شما فورى قبول نكنيد، مبادا ترتيب اثردادن شما سبب شود كه به كسانى كه خطايى نكردهاند ضرر و زيانى وارد گردد.
بنابراين، با توجه به آيه شريفه، مىتوان به نتايج ذيل دست يافت:
اوّل زمانى كه خبر دهندگان بسيار زياد باشند به طورى كه براى ما اطمينان حاصل شود كه چنين اتفاقى افتاده است، بايد آن را پذيرفت.
دوّم در صورتى كه خبردهندگان كم باشند ولى قراين و شواهد خبر آنان را تأييد كند در اين صورت نيز بايد خبر آنان را قبول كرد.
سوّم در صورتى كه خبردهنده يك نفر فاسق باشد بايد در خبر وى تحقيق كرد، اگر بر راستبودن خبر اطمينان حاصل شد، پذيرفت وگرنه بايد آن را رد كرد.
چهارم در صورتى كه خبردهنده شخص عادل و مورد اطمينان باشد، چون آيه امر به تحقيق را مشروط به فاسقبودن خبردهنده كرده است، پس نيازى به تحقيق نيست و بايد خبرش را پذيرفت اگر چه قرينهاى هم بر صحت آن در دست نباشد؛ زيرا همينكه او فردى مؤمن، راستگو و متعهّد است براى پذيرفتن خبرش كافى است. «١»