تدبير طولى‌ با اينكه تدبير امور در ظاهر به ملائكه نسبت داده شده، ولى تدبير همه امور جهان در واقع از سوى خداى متعال انجام مى‌گيرد؛ چنان كه فرمود:
يُدَبِّرُ الْامْرَ مِنَ السَّماءِ الَى الْارْضِ ... «١» امور اين جهان را از آسمان به سوى زمين تدبير مى‌كند.
بر اين اساس، مى‌توان گفت: تدبير جهان به شكل طولى است، يعنى گاهى چند مدبّر در يك سلسله قرار مى‌گيرند به طورى كه هر كدام تابع مدبّر قبلى هستند، چنان كه در قرآن مسأله قبض روح را به خداى متعال، عزرائيل و دستياران او نسبت مى‌دهد و اين بدان جهت است كه همه اين ملائكه كارگزار امر خدايند و به دستور او امور را به انجام مى‌رسانند. براى روشن شدن اين معنا معمولًا به عمل نوشتن انسان مثال زده مى‌شود.
انسان با دست و قلم مى‌نويسد، ولى اين نوشتن را گاهى به قلم و گاهى به دست و گاهى به شخص نويسنده استناد مى‌دهند، در حالى كه نويسنده شخص نويسنده است، نه قلم يا دست او. «٢» مأموران ثبت اعمال‌ وَ انَّ عَلَيْكُمْ لَحافِظينَ كِراماً كاتِبينَ يَعْلَمُونَ ماتَفْعَلُونَ «٣» و بى‌شك نگهبانانى بر شما گمارده شده والا مقام و نويسنده، كه مى‌دانند شما چه مى‌كنيد.
در اين سوره علاوه بر يادآورى اين مطلب كه انسان، به كردار خويش آگاه است، به اين موضوع مى‌پردازد كه خداوند مأمورانى براى ثبت اعمال بندگان بر آنها گمارده است، قرآن مجيد از اين موضوع، در موارد متعددى خبر داده است، از جمله آيه: