تعاليم قرآن (ج2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٨٥

روابط مسالمت‌آميز لا يَنْهيكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذينَ لَمْ يُقاتِلُوكُمْ فِى‌الدّينِ وَ لَمْ يُخْرِجُوكُمْ مِنْ دِيارِكُمْ انْ تَبَرُّوهُمْ وَ تُقْسِطُوا الَيْهِمْ انَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطينَ انَّما يَنْهيكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذينَ قاتَلُوكُمْ فِى‌الدّينِ وَ اخْرَجُوكُمْ مِنْ دِيارِكُمْ وَ ظاهَرُوا عَلى اخْراجِكُمْ انْ تَوَلَّوْهُمْ وَ مَنْ يَتَوَلَّهُمْ فَاولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ «١» خدا شما را از نيكى و عدالت نسبت به آنان كه با شما به خاطر دين نجنگيده‌اند و از سرزمينتان اخراج نكرده‌اند، بازنمى‌دارد، همانا خدا كسانى را كه به عدالت رفتار مى‌كنند، دوست دارد. خدا تنها شما را از دوستى با كسانى نهى كرده كه بر سر دين با شما جنگيدند و شما را از ديارتان بيرون كردند و بر بيرون كردنتان كمك كردند و آنان كه چنين كسانى را دوست بدارند، ستمكارند.
اين آيات، توضيحى است پيرامون آيه اول همين سوره كه مؤمنان را از اينكه با دشمنان خدا يعنى كافران رابطه دوستى داشته باشند، نهى كرده است. در اينجا كافران را به دو دسته غيرمحارب و محارب تقسيم كرده و دوستى با گروه اول را كه با مؤمنان جنگ نكرده و در اخراج آنها از مكه شركت نداشته‌اند، مجاز دانسته و نيكى‌كردن به آنها را اجازه داده و به رعايت قسط و عدل در روابط با آنها امر فرموده است. امّا گروه دوم را كه از دَرِ جنگ با مسلمانان درآمده و آنان را از مكه اخراج كرده‌اند، شايسته برخوردارى از روابط حسنه ندانسته و آن را ممنوع كرده است و حتى در سوره توبه مسلمانان را سرزنش مى‌كند كه چرابا چنين قومى كه عهد و پيمان را رعايت نكرده و رسول خدا (ص) را اخراج كرده‌اند، نمى‌جنگند:
الا تُقاتِلُونَ قَوْماً نَكَثُوا ايْمانَهُمْ وَ هَمُّوا بِاخْراجِ الرَّسُولِ وَ هُمْ بَدَءُوكُمْ اوَّلَ مَرَّةٍ اتَخْشَوْنَهُمْ‌