تعاليم قرآن (ج2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٨٤

خداوند اينان را به عنوان الگو و اسوه براى جامعه اسلامى معرفى مى‌كند تا مسلمانان سختيها و فشارها را تحمل كرده، تمايلى به كافران و مشركان پيدا نكنند و تا وقتى كه آنها دست از مسير انحرافى‌شان برنداشته‌اند، رابطه‌اى با آنها برقرار نكنند و به آنها رونياورند و اين درس صبر و استقامت است به كسانى كه به خداى يكتا ايمان آورده‌اند.
حال، ببينيم استغفار حضرت ابراهيم (ع) براى عمويش چه حكمى داشت؟ آيا اين عمل او استثنايى از قانون برائت بود؟ در جواب بايد گفت: استغفار حضرت ابراهيم (ع) براى عمويش آزر به خاطر عمل به وعده‌اى بود كه به او داده بود، زيرا در ابتدا وقتى آزر او را به خاطر توحيد و دورى از بت‌پرستى از خود راند، حضرت ابراهيم (ع) براى نرم‌كردن قلب او و تجديد محبت در جواب وى فرمود: «بزودى من از پروردگارم برايت آمرزش مى‌خواهم، زيرا او به من مهربان است.» «١» در آن زمان اصرار آزر بر بت‌پرستى يقينى نشده بود و اين وعده در حقيقت راهى بود كه حضرت ابراهيم (ع) براى جذب و هدايت عمويش پيمود، ولى وقتى مشخص شد كه او بر شرك و گمراهى خود اصرار دارد، حضرت ابراهيم از او بيزارى جست و به صراحت آن را اعلام كرد. قرآن شريف در اين مورد مى‌فرمايد:
وَ ما كانَ اسْتِغْفارُ ابْراهيمَ لِابيهِ الّا عَنْ مَوْعِدَةٍ وَعَدَها ايَّاهُ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ انَّهُ عَدُوٌ لِلَّهِ تَبَرَّأَ مِنْهُ «٢» و طلب مغفرت كردن ابراهيم (ع) براى پدرش (عمويش) جز به خاطر وعده‌اى كه به او داده بود، نبود و وقتى كه روشن شد او دشمن خداست از وى بيزارى جست.
توكّل، شرط لازم براى مبارزه‌ از آنجا كه در مبارزه با كفر و شرك، مشكلات به افراد مؤمن رومى‌آورد و آنان را در تنگناها قرار مى‌دهد، لازم است افراد مبارز خود را به خدا سپرده و با توكل بر او اين راه دشوار را بپيمايند، چنان كه حضرت ابراهيم (ع) و يارانش پس از اعلام برائت از مشركان، چنين كردند.