ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٥٦ - انگيزه نگارش
كلمة الامام المهدى (ع)[١]
قبل از پرداختن به معرفى كتاب، تذكّر اين نكته ضرورى است كه جمعآورى رسائل، خُطَب و كلمات پيشوايان دين و حضرات معصومين (ع)- به ويژه حضرت بقيةالله (ع)- كارى بىسابقه و بىپيشينه نبوده، علماى پيشين شيعه مانند شيخ صدوق، شيخ طوسى، شيخ طبرسى، علّامه مجلسى در مجموعهها و موسوعههاى روايى خود، بخشهايى را به مناسبت به مجموعه توقيعات صادره، بيانات و معجزات آن بزرگوار، اختصاص دادهاند و در پى آن عالمان پسين و معاصر نيز در حدّ توان از تكميل، تصحيح، تنقيح، تدوين و تبويب آن مجموعهها غفلت نورزيده و مجموعههاى كاملترى را با يافتن مدارك جديدترى بر آن ميراث كهن افزودهاند، كه در اين ميان مجموعه «كلمة الامام المهدى (ع)» با توجّه به اينكه با عنايت حضرت مهدى (ع) و اخلاص مؤلّف نگاشته شده است را جلوه و جمال ديگرى است.
اين مجموعه محصول تلاش چندين ساله آيتالله شهيد سيّد حسن شيرازى (ره) است كه در ٣ جلد تنظيم شده است. جلد اوّل اين مجموعه به توقيعاتِ آن حضرت اختصاص دارد، جلد دوم، ادعيّه و زيارات آن حضرت را در برمىگيرد و جلد سوم، به بيانات آن وجود شريف مىپردازد.
از آنجا كه جمعآورى و احصاء مجموعه بيانات و كلمات حضرت صاحبالامر (ع) مستلزم فرصت كافى و تحقيق گسترده و شافى بوده و مؤلّف شهيد در سالهاى پايانى عمر شريف خود به اين مهم دست يازيده، لذا نواقصى در بخشهايى از اين مجموعه راه يافته بود كه با همّت ستودنى مصحّح محترم و تحقيق و تتّبع وى تدارك شده، مرتفع گرديده است. مصحّح كتاب رنج فراوانى را بر خود هموار كرده و با پژوهشهاى خود به توقيعات ديگرى دست يافته و آنها را به صورت استدارك در پايان كتاب تحت عنوان مستدرك توقيعات آورده است.
اين كتاب به تنسيق و تكميل و مقابله «حسن تاجرى» و ترجمه «سيّد حسن افتخارزاده» توسط نشر آفاق به چاپ رسيده است. جلد اوّل اين مجوعه با پيشگفتارى از مصحّح و مقدمهاى كوتاه از مترجم آغاز مىگردد و آنگاه مؤلّف، قبل از ورود به اصل كتاب مقدمهاى را در حدود صد صفحه سامان مىدهد و در آن پيرامون موضوعات: تمدن و مشكلات آن، مسئله مصلح منتظر، آفتهاى انديشه انتظار مطرح كرده و در همين راستا به شبهات آن نيز پاسخ مىدهد. مؤلّف در ادامه از هنگامه ظهور، ولايت تكوينى امام و عدالت فراگير سخن به ميان مىآورد و در پى، به ترديدهايى پيرامون طول عمر امام پاسخهايى در خور مىدهد و دامنه مقدّمه را با مباحثى درباره فايده امام غايب و فلسفه غبيت برمىچيند.
مرحوم شيرازى بعد از مقدمه، شرح حال كوتاهى از نايبان خاصّ آن حضرت به دست مىدهد و به دنبال آن ديگر نمايندگان آن حضرت معرفى مىشوند و آنگاه توقيعات امام آورده مىشود.
انگيزه نگارش
انگيزه نگارش كتاب از زبان سيّد شهيد:
در آن زمان كه در زندان بعثىها در عراق به سر مىبردم و آنان وحشيانه مرا شكنجه و آزار مىدادند، روزى دستِ توسّل به دامان مولايم حضرت بقيةالله (عج) زده، از وى درخواست نجات و آزادىام را كردم و ضمناً با او پيمان بستم كه اگر از زندان رهايى يابم، مجموعهاى از سخنان، نامهها، دعاها و زيارتهاى آن حضرت را جمعآورى كنم. روزها و شبها سپرى مىشد و ماهها يكى پس از ديگرى مىگذشت تا اينكه سرانجام دوران سختى و شكنجه و زندان به سر رسيد، و به بركت دعاى آن حضرت از زندان بيرون آمدم، و بحمدالله سختىها پايان پذيرفت. چند روزى از آزادى و رهايى من مىگذشت كه يكى از دوستان نزد من آمده و گفت: «شخصى بزرگوار و نورانى را در خواب ديدم كه به من فرمود: «برو به سيّد حسن شيرازى بگو زمان وفاى به عهد و پيمانى كه با صاحبالامر (ع) در تأليف كتاب بستهاى، فرا رسيده است»» و اين شخص اصلًا از داستان عهد و پيمان من خبر نداشت، زيرا من اين نيّت و پيمان را به كسى نگفته بودم.
پس مصمّم شدم كه اين كار را شروع كنم، به همين علّت به جمعآورى [منابع] و تهيه مدارك آن پرداختم. بعد از مدتى شخص ديگرى نزد من آمد و بدون اينكه ميان او و فرد اوّل رابطه و آشنايى باشد- عين مطالب شخص اوّل را به من گفت. بعد از اين دو واقعه، تصميم و عزم من بر تأليف كتاب قطعى شد و شروع به نگارش اين كتاب، كلمة الامام المهدى (ع) كردم.
بعد از آنكه بخش عمدهاى از كتاب را نوشته بودم، شبى خود در خواب ديدم كه شخصى با شكوه و وقار، با قدّى بلند و صورتى زيبا، كه داراى هيبت پيامبران و جلال صدّيقان و وقارِ خاشعان بود- در حالى كه جامهاى سپيد رنگ در برداشت- به سوى من آمد. من گمان بردم كه وى حضرت بقيّةالله (ع) است، لذا به احترام او از جاى برخاستم و به پيشواز او رفتم، نزديك وى كه رسيدم، دستش را گرفتم كه ببوسم، امّا او پيشدستى كرد و دست مرا بوسيد، وقتى دست من را بوسيد، يقين كردم كه خود حضرت نيست، لذا نام او را پرسيده و گفتم: شما كيستيد؟
گفت: «من از سوى ولى خدا آمدهام».
در عالم خواب احساس كردم كه او از سوى امام زمان (ع) آمده است، تا به سبب تأليف كتاب از من قدردانى كند و اين اوّلين بارى بود كه براى نوشتههاى خود چنين خوابى را مىديدم.
از خداوند متعال خواستارم كه اين اثر را به خوشنودى خود همراه ساخته و آقا و مولايم امام زمان (ع) را از من خوشنود سازد كه او خود وسيله خوشنودى خداوند از من است.
پىنوشتها:
[١]. كلمة الامام المهدى (ع)، سيّد حسن شيرازى، تنسيق و تكميل و مقابله حسن تاجرى، ترجمه: سيّد حسن افتخارازده، نشر آفاق، چاپ اوّل.
(٢). دايرة المعارف تشيّع، ج ١٠، ص ٢٠٥.
(٣). در شرح حال مؤلّف شهيد از تلفيق مقدمه كتاب و مطالب دايرة المارف تشيّع استفاده شده است.