ابوجعفر محمّد بن على بن حسين بن بابويه قمى مشهور به شيخ صدوق (م ١٣٨١ ق.) از فقها و محدّثان بزرگ شيعه است كه بسيارى از علماى اماميه كلام او را به مانند نصّ منقول و خبر مأثور مى‌دانند. وى در «باب الامامة» از كتاب الهداية خود پس از بيان مبانى امامّت و اصول اعتقاد شيعه در اين زمنيه، به موضوع معرفت امامان مى‌پردازد و در ذيل بابى با عنوان «باب شناخت امامانى كه پس از پيامبر خدا (ص) حجّت‌هاى الهى بر مردم هستند» به تفصيل در اين زمينه سخن گفته است.

در قسمت‌هاى پيشين اين مقاله هشت مورد از ويژگى‌هاى امامان معصوم كه شيخ صدوق (ره) اعتقاد به آنها را در باب معرفت امام (ع) لازم دانسته است، بررسى كرديم و گفتيم كه هر مسلمان بايد معتقد باشد كه امامان دوازده‌گانه، پيشوايان واجب‌الاطاعة، گواهان بر مردم، راه‌هاى رسيدن به خدا، جايگاه‌هاى علم‌الهى، مفسّران وحى، اركان توحيد، پيراستگان از هر گونه خطا و اشتباه هستند.

در اين قسمت از مقاله برخى ديگر از ويژگى‌هاى پيشوايان معصوم شيعه را بررسى مى‌كنيم.

٩. صاحبان معجزات و نشانه‌ها

شيخ صدوق (ره) در بيان نهمين ويژگى از ويژگى‌هاى امامان كه همه بايد بدان معتقد باشند، مى‌فرمايد:

واجب است معتقد باشد ... آنها صاحب معجزات و نشانه‌ها هستند.[١]

در روايتى كه از امام صادق (ع) نقل شده است، در مورد كمترين حدّ معرفت امام چنين آمده است:

كمترين حد معرفت امام آن است كه [بدانى‌] او مساوى پيامبر است مگر در درجه نبوت.[٢]

بر اين اساس مى‌توان گفت، امامان معصوم (ع) همه ويژگى‌هاى پيامبر (ص) را دارا هستند كه از آن جمله است: ارائه نشانه‌ها و معجزات براى اثبات حقّانيّت خود. چنانكه در شرح حال امامان دوازده‌گانه (ع) آمده است، هر يك از آنها براى اثبات امامّت خود، افزون بر توسل به نصّ پيامبر اكرم (ص) يا امام پيش از خود، نشانه‌ها و معجزاتى را آشكار مى‌ساختند و بدين وسيله هم راه را بر مدّعيان دروغين امامّت مى‌بستند و هم به شيعيان خود اعتماد و اطمينان مى‌بخشيدند.[٣]

در اينجا براى روشن‌تر شدن بحث به بخش‌هايى از ادعيه، زيارات و روايات نقل شده است از امامان معصوم (ع) كه در آنها به اين موضوع تصريح شده است، اشاره مى‌كنيم:

در يكى از زيارت‌هاى اميرمؤمنان على (ع) كه از امام صادق (ع) نقل شده، خطاب به آن حضرت چنين آمده است:

سلام بر صاحب راهنماها و نشانه‌هاى آشكار و معجزه‌هاى چيره كننده.[٤]

در دعاى ندبه نيز خطاب به امام عصر (ع) مى‌خوانيم:

اى زاده نشانه‌ها و معجزات! اى زاده دليل‌هاى آشكار! اى زاده برهان‌هاى روشن و خيره كننده![٥]

در كتاب بصائر الدرجات موارد متعددى از معجزات‌