رساله حق اليقين (حق اليقين فى معرفة رب العالمين) - شبسترى، شیخ محمود - الصفحة ٨ - رساله حق اليقين
آثار شيخ
قبلا يادآور شديم منظومه گلشن راز معروفترين و يگانه اثر منظوم شيخ شبسترى است. شبسترى شاعر نبود، بلكه عارفى بود اهل ذوق و حال و لذا خود را در قيد و بند قوانين عروضى و قافيه پردازى قرار نمىداد. اغلب عرفايى كه اشعارى سرودهاند از زير بار تكلف شانه خالى كردهاند و در حالت مستى و شور و حال شعر سرودهاند. مولانا جلال الدين به صراحت مىفرمايد:
|
تو مپندار كه من شعر به خود مىگويم |
تا كه هشيارم و بيدار يكى دم نزنم |
|
عارف وقتى در حالت بىخودى شعر مىگويد در حقيقت به كلام حق گويا است.
شعر او از دل او بيرون مىآيد و همچون عشق او آمدنى است نه آموختنى. به همين جهت است كه شاعرى دون شأن شبسترى است و خود در اين مورد مىفرمايد:
|
همه دانند كاين كس در همه عمر |
نكرده هيچ قصد گفتن شعر |
|
آثار ديگر شيخ همه به نثر است و آن آثار بدين قرار است.
١- كنز الحقايق ٢- ازهار گلشن ٣- ترجمه منهاج العابدين امام محمد غزالى از عربى به فارسى ٤- جام جهان نما ٥- حق اليقين ٦- رساله احديت ٧- سعادت نامه ٨- شاهد نامه ٩- شرح و تفسير اسماء اللّه تعالى
رساله حق اليقين
نام كامل اين رساله حق اليقين فى معرفة رب العالمين است[١] كه در هشت باب تدوين شده است. شيخ در اين كتاب دقايق عرفان نظرى از قبيل معرفت خدا و ظهور
[١] - على اصغر حكمت در« از سعدى تا جامى»( تهران: ١٣٣٩ ص ١٩٣) نام رساله را« حق اليقين في معرفة اللّه و العوالم» قيد كرده است.