رساله حق اليقين (حق اليقين فى معرفة رب العالمين) - شبسترى، شیخ محمود - الصفحة ٥٨ - شرح احاديث و اصطلاحات و لغات

صفحه ١٩ سطر ١٣ لا تتفكروا فى ذات اللّه‌

اشاره به حديث نبوى است: تفكروا فى كل شئ و لا تتفكروا فى ذات اللّه فان بين السماء السابقه الى كرسيه سبعة آلاف نور و هو فوق ذالك.

(جامع صغير ج ١ ص ١٣١)

مولوى گويد:

(احاديث مثنوى- فروزانفر)

صفحه ٢٠ سطر ٧ علم اليقين و عين اليقين و حق اليقين‌

علم اليقين، علمى است كه به شرط برهان بود و عين اليقين به حكم بيان و حق اليقين به نعت العيان و لذا علم اليقين براى ارباب عقول است و عين اليقين براى اصحاب علوم است و حق اليقين براى اصحاب معارف.

(رساله قشيريه ص ٤٤)

عبد الرزاق كاشانى گويد: به عقيده صوفيان دانستن معنوى بر سه گونه است: علم اليقين و عين اليقين و حق اليقين. در حالت اول آدمى به استدلال عقلى علوم را دريابد و در حالت دوم به يقين معلوم را مشاهده كند و در حالت سوم به حقيقت رسد.

(مصباح الهداية و مفتاح الكفاية- عز الدين محمود كاشانى ص ٥٢)

علم اليقين تصور و تعقل كردن مطلب است به آن نهج كه در نفس الامر چنان است، عين اليقين مشاهده كردن مطلب است چنانچه هست و حق اليقين فناء در حق و بقاء در او است علما و شهودا و حالا و او است مراد از لقاء، فى قوله تعالى: فَمَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صالِحاً (١٨/ ١١٠).

(مراحل السالكين ص ٢١)