احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ٩

رساله مختصر بيش نيست‌[١] ولى اهميت شايانى دارد زيرا- علاوه بر فضل تقدم- شارح خود با خواجه شيراز معاصر بوده و او را ملاقات كرده و خواه ناخواه برداشت و شناخت او از لسان الغيب به واقعيت نزديك‌تر است تا ديگران كه قرن‌ها بعد مى‌زيسته‌اند. ويژه آنكه برداشت وى با گزارش يكى ديگر از معاصران حافظ كه نيز وى را ديدار كرده- تاييد شود[٢] اثر سيد همچنين اهميت خواجه را در روزگار حياتش آشكار مى‌سازد كه شخصيتى به عظمت سيد همدانى كه ظاهرا از خواجه سالخورده‌تر هم بوده با آن همه مشاغل و گرفتارى‌هائى كه خود داشته، در روزگار حيات خواجه و حتى پيش از جمع ديوان وى اين رساله را براى كمك به درك اشعارش پديد آورده است.

- اثر وى در توضيح مسلك «فتوت: جوانمردى» در نوع خود بهترين و دست كم يكى از بهترين‌ها است زيرا اولا در سلسله فتوت كه به شهيد كميل بن زياد و از او به امام على بن ابى طالب عليه السلام مى‌رسد، سيد خود مقامى والا داشته و از مشايخى به شمار مى‌آمده كه بر ديگران خرقه مى پوشانيده‌اند ثانيا لوازم و شرايط فتوت- از نظر عملى- به بهترين نحوى در وى جمع بوده و هم مفيدترين اطلاعات را در اين زمينه داشته و هم انشائى روان و شيرين.

(ب) سيد همدانى از شخصيت‌هائى است كه در انتقال فرهنگ و تمدن ايران به شبه قاره نقش خيلى مؤثرى داشته و اين هدف را از راه‌هاى گوناگون دنبال كرده است از جمله:

١- ترويج هنرها و صنايع ايران (قاليبافى، ابريشم‌بافى، سنگتراشى، معمارى و ...) خصوصا در كشمير.[٣]

______________________________
(١)- بنگريد به ص ١٧٦ تا ١٧٩ و ٤٣١ تا ٤٤٠ كتاب حاضر.

(٢)- مقصود سيد محمد اشرف جهانگير سمنانى- مريد سيد على همدانى- است كه از خواجه حافظ به عنوان يك عارف كامل ياد كرده است.

(٣)- از ياد نبريم كه كشمير آن روز، دو سه برابر جامون و كشمير كنونى (اعم از آزاد كشمير و بخش زير نفوذ هند) بوده است.

[١]- بنگريد به ص ١٧٦ تا ١٧٩ و ٤٣١ تا ٤٤٠ كتاب حاضر.

[٢]- مقصود سيد محمد اشرف جهانگير سمنانى- مريد سيد على همدانى- است كه از خواجه حافظ به عنوان يك عارف كامل ياد كرده است.

[٣]- از ياد نبريم كه كشمير آن روز، دو سه برابر جامون و كشمير كنونى( اعم از آزاد كشمير و بخش زير نفوذ هند) بوده است.